Kur njeriu parahistorik ngriti kokën për herë të parë, pa Diellin në qiell dhe ia bëri: aaa. Ky ishte edhe emri fillestar i diellit në të folmen Ur-Sprache. Më pas, gjuhët u trazuan dhe nga kjo fjalë rrodhën: sole, diell, helios, sun, etj.

Meqenëse ky është një diskutim WIKI WIKI, them që këtë diskutim ta zhvendosim KËTU quicky-quicky.
Nëse do të bësh ndonjë lojë fjalësh, mund të thuash: a ba ba ba ba, Ba Bái etj. Dhe në fund, unë nuk po bërtaaaas. Ndoshta duhet të thuash: Të komentosh derisa të të bëhen copë thonjtë e gishtërinjve.

Artikulli i kreut, që besoj e keni lexuar, bën fjalë për kriteret e Enciklopedisë, se cilët shkrimtarë duhet të jenë atje e cilët jo. Kështu që jeni brenda temës.

Në komentin tuaj ju nuk përmedni autorin Stavri Pone, por besoj për atë e keni fjalën, pasi krërkoni një roman të hershëm të tij që dhe unë s’e kam gjetur.

Nëse i keni ndjekur diskutimet në këtë blog, keni parë se dikush e quan “mediokër” dhe e tall me “pankarta”, dikush “aq të parëndësishëm” sa s’duhet të figurojë në Enciklopedi.

Ky ishte thelbi i debatit: të figurojë atje apo jo. Unë them se po, dhe kam shprehur disa mendime ashtu si i ndjej. I takon vendi atje, se veprat e tij janë të mrekullueshme, por jo se janë “udhërrëfyese të mendjeve e zemrave shqiptare anembanë botës…” që autorit ia thonë me tallje. Veprat e tij janë të mrekullueshme se kanë art të fuqishëm, mesazhe të mëdha shoqërore e analiza të thella psikologjike. Me aq pak vepra autorësh të tjerë sa kam lexuar, nga ato që prezantohen në reklama e promovime në TV (se botohen shumë, ndryshe s’ke si i zgjedh), ato të Stavri Pones (që ai s’i prezanton) qëndrojnë denjësisht krahas më të mirave. Mund të ketë më të mira, s’e di, unë s’rri ditë natë duke lexuar romane, dhe s’mund të paragjykoj çka s’kam lexuar. Por jam i bindur se emri i tij e meriton vendin e vet në Enciklopedinë e shkrimtarëve tanë.

Ju thoni se aty ka lexues të tjerë të interesuar. Ndoshta jeni nxënëse dhe ata janë shoqet e shokët tuaj. Jam kurioz të di se ç’i tërheq ata te veprat e tij, dhe ju personalisht ç’gjeni të veçantë në to që i pëlqeni.
Përshëndetje miqësore.

GeNtI

B’reshit: keq më vjen të të them se në rrënjë të saj është fjala “resh” , krh. me arabishten “ras” – krye
… Në krye të herës së krijimit nga Perëndia të tokës dhe qiejtve…
Aretz, arabisht “ar_d_” …i thonë tokës. Nuk e di e ke parasysh atë gazetën “Ha-Aretz” dmth. Vendi [i Izraelit]. Nuk e kuptoj sesi hebraishtja, që është gjuhë semitike, rrjedh apo shpjegohet nga shqipja (indoeuropiane). Hebraishtja biblike që thua ti nuk është aspak e vdekur, përdoret, me pak ndryshime, si gjuha zyrtare e shtetit izraelit.
Sa për “Elohim”, shumësi i “Eloah” njërit prej emrave të Zotit, krh. me arabishten “Al Il-lah”, nuk kam ç’të të them më!
Sa për çamërishten, ai është dialekti më konservator i shqipes, pasi ka qenë në kontakt me shumë gjuhë të tjera: greqisht, sllavisht dhe vllahisht… dhe është detruar “të mbrohet” duke mos ndryshuar, pasi çdo risi konsiderohej si e ardhur o nga grekët, o nga të tjerët… diçka jo shumë e mirë.
E dyta: mos rri shumë në diell, se të bën dëm! Sa për çështjet e thella e të gjera të etimologjisë, kot të të pyes: A di ndonjë gjuhë të huaj (nuk e kam fjalën për italishten).
Sa për atë arëbërësin tënd, kam përshtypjen se *alb-, *arb- duhet të ketë të bëjë diçka me të bardhën, krh. lat. albus, apo “auban” që në gjuhën provensale, i thonin një shqipeje me kokë të bardhë.
Të jap një këshillë, lëre më mirë gjuhësinë dhe merru me ndonjë diçka tjetër. Ti dhe Le. Sha.-Shk. po i hapni shumë avaze shqipes.
Unë të fola më lart për Isidorin e Seviljes, dishepull i të cilit qënke. Ti internet ke, kërko Isidore of Seville dhe do të të hapen sytë.

Tek ata fjaloret gjendet edhe phrissa e phritta, nga e njejta familje fjalesh, dmth ne greqishten e vjeter ka ndodhur me kete fjale procesi i satemizimit, dmth kthimi i k ne s dhe t.

Meqe greqishtja e vjeter eshte gjuhe kentum, cdo fjale qe peson satemizim, jo vetem eshte shume e vjeter po eshte edhe shume e dyshimte.

Po nuk eshte vetem satemizimi qe deshmon se kjo fjale eshte shume arkaike dhe qe ndjek nje logjike fonetike veshtiresisht te pajtueshme me logjiken fonetike te greqishtes klasike, por edhe vete kthimi i ph-f.
Ky kthim ka ndodhur vone shek 3-2 p.l.k , ne nje kohe qe fjala phrika nuk perdorej me as ne te folur e as ne te shkruar, pasi perdorej gjeresisht phobia (fobia).

Po ashtu ph ne ilirisht, trakisht e maqedonisht, kthehej ne b e jo ne f.
Pra nese do kishte hyre ne epoken klasike si phrika (akoma jo f) atehere do vinte tek ne me shqiptimin prika e ne baze te ligjit ph-b, do e kishim shqiptimin brika e jo frika.

Keshtu qe ne epoken klasike nuk ka shanse. Po me pak shanse ka hyrja e saj ne epoken heleniste, pasi nuk perdorej me si fjale nga vete greket, pra skishte si te hynte.

Sidoqofte , nje rrenje indoeuropiane ka me shume mundesi ti afrohet te vertetes , sesa krahasimi mes rumanishtes, shqipes e greqishtes se vjeter, kur behet ky krahasim hidhet uje ne mullirin e shqipes e jo te greqishtes, sigurisht per rastet e dyshimta.

Nga ana tjeter, procesi i satemizimit te shume fjaleve ne greqishten arkaike nuk gjen vetveten ne greqishten klasike, kur ky proces nuk haset me dhe kjo duhet per mendimin tim, te nxise gjuhetaret tane te germojne me thelle ne greqishten arkaike, duke qene se ne shqip, satemizimi ka qene proces i panderprere , vazhdon edhe sot ne mirdite e puke me k qe kthehen ne sh.

p.s Orakul, ndajme bashke te njejtin shqetesim, kjo ka me shume rendesi sesa fakti qe ndonjehere nuk pajtohemi me interpretimet e njeri-tjetrit.

Ashtu si ti edhe une mendoj qe greqishtja arkaike ne ndryshim nga ajo klasike, i afrohet me teper shqipes, jo vetem ne fjale te ndryshme, po ne nje rase qe e kemi te perbashket (plus hititishtja) e procesi i satemizimit te pjesshem te fjaleve, pra ka disa fenomene gjuhesore te cilat pavaresisht se kalojne nen ze, nje dite do na celin deren e se vertetes.

1.1. Diçka që është kryer, diçka që është bërë ose që ka ndodhur; punë a vepër e kryer nga dikush; veprim a sjellje e njeriut.

1.2. Bëmë. Të bërat e të parëve tanë.

2. YT pron. (gjin., dhan., kallëz., rrjedh. TËND; para emrave të farefisnisë TËT) sh. TU (e) (kur prona

shënohet nga një emër i gjinisë mashkullore).

2.1. Që të përket ty, pronari i të cilit je ti, që e ke ti.

2. 2.Që ka të bëjë me ty, që ka lidhje të ngushta, lidhje gjaku, lidhje farefisnie a ndonjë lidhje tjetër

me ty.

2.3. Të cilit i përket edhe ti, pjesëtar a anëtar i të cilit je edhe ti, në të cilin bën pjesë edhe ti; që e drejton

ti, në krye të të cilit je ti.

2.4. Që e ke ti, që është tek ti, që të përket ty; që të dallon a të karakterizon ty; që lidhet me ty, që

është a që bëhet për ty. Trupi (krahu, syri) yt. Flokët e tu. Zëri yt. Vullneti yt. Zakoni yt. Nderi

yt. Gëzimi yt. Sipas mendimit tënd. Në shërbimin tënd. Për të mirën tënde. Për hatrin tënd.

2.5. Që është përgatitur a është hartuar nga ti, që e ke bërë ose që e bën ti, që del a që krijohet së pari

nga ti; që e ushtron ti.

2.6. si em. YTI sh. TUTË (të). Një i afërt, me të cilin ke lidhje gjaku, lidhje farefisnie ose lidhje të

ngushta miqësie; njeri, me të cilin të bashkojnë të njëjtat synime, pikëpamje etj.; njeri, të cilin e do

dhe të cilit i beson shumë. Është yti. Erdhën të tutë. Fituan të tutë.

2.7. Përd. em. sipas kuptimeve 1-6 të përemrit

pronor.

3.BARRË.Shqiptimi “barr”.E shquar “BARRA”.

3.1. Fëmija në barkun e nënës, pjellë; gjendja e gruas në periudhën e zhvillimit të fëmijës në barkun

e saj, shtatzëni.

4. BARRËSIM m.

Mbarsje. Koha (periudha) e barrësimit.

4. PARA f. sh. P(b)ara

1. Fem. e PAR/Ë,~I (i) 1,2. E para e klasës.

2. vet. nj. Fillimi i një pune, kreu. Nisën nga e

para. E shpjegoi edhe një herë nga e para.

4. si fj. ndërm. Së pari. * E para e punës,në radhë të parë, së pari;

5. Kohën, datën, ngjarjen etj., në prag të së cilës bëhet diçka; veprimin a dukurinë që i prin një

ngjarjeje a një veprimi tjetër; kund. pas. Para nisjes. Para dreke. Para Vitit të Ri. Erdhi para kohe.

6. Kohën që ka kaluar duke u nisur nga e sotmja; kund. pas. Para një jave (një muaji). Para disa

ditëve. Para dy vjetësh.

5.ARË.Eleminoni gabimin fonetik “ë” ose te qellimshem te vendosur nga gjuhetaret tane te koheve moderne,per ta dalluar dalluar me.ar=gold.Te dyja shqiptohen njesoj dhe jane njesi te njesojta kodike por qe percaktojne objekte te ndryshme. E shquar “ARA”.

Tokë që lërohet e mbillet, tokë buke.

3. ARËBËRËS .Shqiptohet “arberes”.Duhet te ishte ne fjalorin Shqip-Shqip dhe “araberes” si dhe “arabanës” e dialektit geg.

Ai që hap toka të reja.

6.AR-AR I m.

1. Metal i rrallë e i çmuar, me ngjyrë të verdhë, që është i butë e punohet mirë dhe që

përdoret për të bërë sende zbukurimi, monedha etj. ose si masë e vlerave.

7.DIELL m.

1. edhe astr. Trupi i zjarrtë qiellor që gjendet në qendër të sistemit tonë planetar dhe që është

burim drite e ngrohtësie.

Zberthyesit I ndajne:

1.breeshiyt

2.bara.

Ne shkrimin e gjetur mungonin zanoret.Zberthyesit fillimisht bejne vendosjen e zanoreve.Ne kete zberthim duket qarte gabimi I pare.ne rastin e Bree…nuk kane vendosur zanore pas B,ndersa ne e Bara kane vendosur A-ne.Ky kriter eshte I pasakte.Por per shqipen B eshte kodiku I foljes bej dhe nuk ka rendesi cfare ka pas saj ose cfare vendosim.B e koncepti I veprimit ndersa kohet I ndajne zanoret pas saj.Vendosja e zanoreve te dyta me ndihmen e bashtingellore kodike ben kalimin ne kohet e shkuara ose te ardhme.

Zberthimi dhe ndarja;

Bëreesh i yt bara.

Duke u nisur nga transformimi fonetik (I shpjeguar dhe ketu ne nje teme te vecante) P dhe B shendrohen ne njera tjetren.Kete etregojne shume fjale te gjuhes shqipe si dhe alfabeti Korean ne zhvillimin e tij 3000 vjecar (Si shembull induktiv).per te ilustruar me mire kete pike por marr ne analize “barra” e Shqipes.Ajo mund te ishte shume dhe “para”.Sepse kupton krijimin fillister te femijes,lidhur me kohet e formimit te tij.Barra eshte me abstrakte sot ,por eshte me e lehte te koceptohet kodikish.B si concept I vete mbart kuptimin e sotem te foljes “bej si dhe A mban konceptin e cdo fillimi(njesoj sinonim kuptimor me I-ne).Ben A-ne ne A.R dhe N jane kodike te njejte drejtimi levizje me ndryshimin e vetem qe N e con deri ne fund veprimin ndersa R ne cdo pike midis fillimit deri ne nje pike te caktuar ye levizje.Kuptimi I levizjes se veprimit te R eshte I lidhur shume me Zanoret qe ka pas saj ne nje njesi gjuhesore..Ky ky eshte kuptimi I Bara dhe ka vlere te njejte kuptimore me “para.

Gjuha Tzame Shqipe zbulon nje pjese te kodeve (arsyeja e vertete edhe pse u ndoqen,qe te vdiste dialekti I vertete I gjuhes helene(greke) qe kishte ngelur e pandryshuar ne 3000 vjet).Ne dialektin Tzam ne kohen e shkruar perdoren edhe format “jesha” ne vend te “isha”(edhe pse e kane ne perdorim) dhe *kesha ne vend te *kisha.Isha per Dialektin Tzam kupton nje veprim te perfunduar dhe jo nje vepri m te vazhdueshem.Pra “jesha” ka kuptimin kur *beja te ekzistuarin tim per nje periudhe kohe ta caktuar ne menyre te vazhdueshme,pra eshte kocepti “kur jetoja atje”.Dallim e bene me te dukshem shumesi si “ne jeshem=ne ishim”,”ne keshem=Ne kishim”.Keyto forma jane te qarta edhe ne dialektin geg si “bojsha” ne vend te “beja”Duket qarte koha progressive e vazhdueshme e kohes se shkuar e zhdukur ndoshta me qellim nga gjuha shqipe duke mos gjetur me kete koncept “isha duke duke beret e jetuarin”=une jesha.Pra “jesha” ne gjuhen Tzame kupton dicka me shume ,po keshtu dhe “bojsha=isha duke bere,qe zakonisht parashoqerohet nga pohuesja “po”,po bojsha.Shikohet zgjatja e re e gjuhes Shqipe e vendosur arbitrarisht “isha duke bere’.”beja” kupton gje tjeter dhe “po bojsha” kupton gje tjeter ne lidhje me vazhdimesine e kryerjes se veprimit.Kuptohet nje pjese e gjuhes u ka ndrishuar deri diku kuptimi fillister kur ato kane lindur ose jane dhene nga dikushi.

Vetem ne qender te problemit,per te gjetu formen e vjeter me ane te Dialekteve te mohuara te Shqipes:

Une bi,bej,bëj,baj,boj- e bir,e ber,e bër,e ban,e bon ne vendosjet mbiemerore dhe mbaresat foljore

-sha,-shi,-she.Nje nga format e vjetra ne te cilen forma mbiemerore eshte bashke me mbaresat foljor eshte “bereshi” per veten e trete njejes ,Ai bereshi.Sot duket si forma “ber” e “shih(shikoj)= perfunduari se beri,mormalisht kur shikohet qe eshte e bere.

Kuptimi me I sakte duke u nisur nga format e vjetra te shqipes eshte beresh=“duke bere”.

2.Yt.Sot ne shqipe dihet qe pronesor I vetes se dyte-I yti,I yt.

Beresh I yt=bereshi yt=”berja jote per nje periudhe kohore te kaluar”.

Ne koceptin kohor,ne kete drejtim shqipja nuk shpreh nji pike kohorete veteme,nje çast por nje periudhe kohore.

Bar(r)a,ketu e kemi shpjeguar.Por ka nevoje per nje zgjerimi.Kete e jep “barra> e nenes te Gjuhes Shqipes.Pra duke ngjizur nje krijese nga e “para”.Disa gjuhetare e shpjegojne nga asgjeja.Por kjo nuk nenkuptohet ne gjuhen shqipe.Gjuha Shqipe kupton nje bazament mbeshtetes krijues.tek “ara’ ka.aren,tek *barra ka “gruan.Dhe nje bazament krjiues,tek “ara ka faren dhe tek “barra prape ka “faren e mashkullit ose *sp(b)er-ma=(s’ber-më a=si ber ne a,si ber ne fillim)

Beresh I yt b(p)ar(r)a=berja jote e para,krijesa jote e para,lindja jote e para,m’bar’sja jote e para.

U lodha,me tej vazhdojen vete sepse eshte interesant.Fraza per nuk permend fjalen zot,por vetem pronesoren “yt’ si dhe behet fjala per ajrin (hapesiren) I cili mban diellin,I cili nga ana e tij mban token.El=eshte fjala e vjeter e Shqipe “diell”.Kete e tregon dialekti Helen “helios”=eli eshte” dhe fjale formimi “di+el” I gjuhes se tanishme ShqipeKjo do te sillte dhe habine e madhe te sasive te dijeve te shkruesit te atyre shkrimeve.Fetaret mendjengushte me vone I kane keqkuptuar dhe bastarduar ato.Fraza kuptom nje bashkebisedim me Zotin lart,por emir I tij nuk permendet.Ai emer eshte shpikur nga shkruesit nga padija dhe qellimi I keq me vone.

Dhe ne fund dua te pyes nje pyetje,sic thuhet ne anglisht,sallaten e e vertete gjuhesore.Kush jane ata qe vendosin qe nje njesi gjuhesore eshte me e vjeter se nje tjeter,apo eshte e huazuar?Cfare matesish perdorin?Nga cili supozim ose si u(ne) po ze ?

Supozimi baze,natyrisht duke fshehur datelindjet e librave te vjeter,datat e kopjimit te tyre duke zevendesuar te vjetrit “per ti ruajtur nga shkaterrimi I kohes” si dhe vendet e ruajtjes se tyre ne shekuj, eshte qe ;gjuha qe eshte e shkruar eshte vertetimi.Ky supozim eshte ne kundershtim me vjetersine e gjuhes se folur ne raport me te.Po pranove kete duhet te pranosh qe gjuha e folur eshte ndertuar para gjuhes se shkruar,ose gjuha e shkruar eshte e para dhe pastaj ka lindur gjuha e folur.Po kjo llogjike ta vesh me pellembe me faktin e indigjeneve te ishujve te paqesorit ose te Amerikes se veriut qe megjithese nuk shkruanin ata flisnin.(Por kjo sdo te thote qe te paret tane ishin indiane.Ata kishin qene njehere e nje kohe por ne ndryshim me ta ,ata nuk qendruan ne nji kat te ndryshimit por shkuan deri ne maje.Truri i tyre ishte faktori kryesor i evolucionit njerezor.Por vetem i tyre dhe i gjithe pasardhseve te tyre te bardhe Europiane.Te tjeret u mesuan prej tyre.Kjo nuk eshte racizem,eshte fakt)

Por qellimi i kesaj me siper ishte dhe eshte;te fshihet kryesorja,autorsia;shmang vemendjen ne huazim per ta orientuar kundesrhatarin psikologjikisht drejt mposhtjes.Por kjo nga ana tjeter te shtyn disa te tjere rruges per te kerkuar e gjetur se si qendron e verteta,ve ne domosdoshmeri te nje shpjegimi shkencor reth gjithe kesaj.Gabimi i gjuhetareve Shqiptare ,ose me me sakte renia e tyre ne kurthin e pare te mirendertuar,ka sjelle rremuje te metejshme dhe disorientim te paleve te interesuara per te shpjeguar enigmen “gjuha Shqipe”.Kjo per 50 vjete u ndihmua nga faktori negativ, komunizmi dhe sot ndihmohet nga faktori korrupsion i shtetit aktual Shqiptar.

Kundershtia tjeter eshte qe kur shpifet ne kete drejtim, harrohet nga hartuesit e ligesise qe kjo te çon njekohesisht ne pohimin per vjetersine e ketij kombi ne keto troje.Sepse llogjika te çon qe ky komb pa arsim,pa shkolla i ka marre keto fjale kur keto gjuhe kane qene ende te gjalla me ane te komunimit gojor(nese kane qene ndonjehere te gjalla perveç Shqipes).Pra ata kundershtojne njekohesisht vetveten ne kundershtimin e lidhjeve te ketij kombi me lashtesine dhe rjedhjen prej dikujt ne keto troje.

Perzierjet allogjike te ndertuara ne guzhina te kishave dhe xhamive per reth 1000 mije vjet nuk kane fund..

Po ju jap vetem nje shembull te thjeshte te nje njesie gjuhesore.Eshte njesia gjuhesore “gunge”.Kjo njesi tregon qarte germen e alfabetit “g”.Kjo njesi,e ndertuar thelle ne kohe te shumvjetra,tregon se kush jane shpikesit e alfabetit.Ata jane para ardhesit e shqiptareve.Emrat e sotme te atyre gjuheve e alfabeteve, jane vetem nje mashtrim i histories prej atyre qe i kane konsideruar gjithmone pupujt leshko.
Vjen si pasoje qe nga popujt leshko dalin here pas here dhe individe leshko qe kujtojne se milet,tellal dhe tigan jane fjale turke.

Ue cfare perfundimi i turpshem. Nje nga argumentet proshqipe e ktheve pa ta bere syri terr ne argument antishqipe biles ne menyren me paradoksale, me ndihmen e rumanishtes qe eshte e vetmja gjuhe ne bote qe mbart ne krahinizmat e saj ,te qarta e shpesh te pandryshuara shume fjale te shqipes.