Lexoj sot në gazetën Tema përshkrimin e një udhëtimi në Shkodër nga një Xhenc Bezhi, me titull “Djepi i kulturës dhe fëmijët e përbuzur”.
I dimë hallet dhe plagët që vuan Shkodra sot, sidomos në krahasim me mitin e saj ende të ruajtur në vetëdijen e kombit. Megjithatë, kurrë nuk është e tepërt t’i dëgjosh të përmendura sërish, aq më tepër nga një këndvështrim i freskët si ky i Bezhit, i cili deri më sot e paska njohur atë qytet nga “librat e lexuar” (sikurse do të thoja unë për Timbuktunë ose Lhasën).
Për shkrimtarin Myrto M. dëgjoje vetëm fjalë të mira.
Gazeta shqiptare e hap sot faqen e vet në Internet me një lajm për dy çifte homoseksualësh që kapen duke kryer marrëdhënie seksuale në publik (
Po i kthehem pak më shtruar çështjes së “shqiptarëve të vërtetë” dhe të hapësirës se “ku janë ruajtur ata”.
Mësova që shtëpia botuese që ka nxjerrë në treg pjesë nga krijimtaria e Kadaresë të ripunuar nga ana gjuhësore duke zëvendësuar në mënyrë masive fjalë të huaja më të tilla shqipe nuk e vë në dijeni lexuesin për këtë ndryshim nga origjinali i botuar e ribotuar dhe i nxjerrë në treg më herët, duke shkaktuar kështu për mendimin tim dy probleme jo vetëm të karakterit formal.
Tashmë duket qartë, të paktën për mua, se diskutimi për fjalët e huaja në shqipen publike po sabotohet nga kutërbimi i kufomës së miteve kombëtariste për gjuhën, të vdekura e të pakallura në tru të kulturës sonë. Jo vetëm problemet me shqipen e sotme lypin qasje më dinamike, por edhe vetë diskursi publik për shqipen duhet rithemeluar, për t’i kapërcyer shabllonet e trashëguara nga periudha dhe mendësia romantike.
Shpesh zgjidhjet e problemeve të shoqërisë sonë post-totalitare, të shpërfytyruar dhe kaotike, shumëkush i kërkon me të drejtë në proceset modernizuese, standartizuese dhe unifikuese, qofshin këto të karakterit ekonomik, politik, urban, gjuhësor, apo kulturor. E megjithatë duhet thënë se këto lloj procesesh nuk është se janë një risi për këtë shoqëri – përveç faktit se i ka përjetuar ato në rrethana krejt të tjera historike dhe politike.
Një dukuri kurioze që po ndesh relativisht shpesh në faqet e shtypit shqiptar në Internet: editorialistë dhe analistë nga më të njohurit e më të respektuarit ndërrojnë gazetat ku botojnë, pa paralajmërim.
Herë pas here, ndonjë lexues do të më vërejë se përdor fjalë të huaja të panevojshme në tekstet, sidomos kur shkruaj për çështje të kulturës së gjuhës, barbarizmave dhe mënyrës së mënjanimit të tyre.
