EFEKTI PASQYRË

Mehmet Elezi, publicist i njohur, shkrimtar, leksikograf, gazetar dhe tani së voni diplomat, është një nga figurat më të spikatura në përpjekjet për vlerësimin dhe rehabilitimin e gegërishtes si pasuri kombëtare gjatë këtyre njëzet vjetëve të fundit.

Libri i tij Gjuha shqipe në bunker dhe sidomos Fjalori i gjuhës shqipe, me rreth 40 mijë fjalë që mungojnë në Fjalorët e Shqipes të botuar në vitet 1980 nga Akademia e Shkencave, janë vetëm dy nga kontributet e tij më të njohura, për të rithemeluar marrëdhëniet e shqipes standard me gegërishten e folur dhe, deri në një farë mase, edhe me variantet letrare të gegërishtes (veriperëndimore dhe verilindore).

Read Full Post »

NUK FAL

Trenat e rinj të metrosë së NYC kanë një sistem automatik të lajmërimit publik – me mesazhe të pararegjistruara; ndryshe nga trenat më të vjetër që ende i gjen në disa linja e ku lajmërimet për udhëtarët ende i bën një homo sapiens: konduktori ose makinisti.

Sistemi automatik jo vetëm jep të dhëna për stacionet ku po afrohet treni ose për mundësitë e shkëmbimit me trena të linjave të tjera, por edhe njoftime për ndryshime në oraret ose në drejtimet e trenave, si dhe mesazhe të departamentit të policisë dhe porosi të tjera për sigurinë dhe luftën kundër terrorizmit (njerëz, jini vigjilentë!).

Read Full Post »

TË DREJTAT E GEGËRISHTES

Para pak ditësh, u mblodh në Tiranë një konferencë mbi çështje të gjuhës shqipe me titull “Gegnishtja sot”, e organizuar nga Instituti i Promovimit të Vlerave në Gjuhën Shqipe, i drejtuar nga Primo Shllaku.

Qëllimi krejt ambicioz i kësaj konference ishte të shohë se ku gjendet sot koineja letrare gege dhe të shqyrtojë rrugët për kthimin e prestigjit të saj në ligjërimin publik, përveçse atij letrar.

Read Full Post »

DHURATAT E GABUARA

Jemi kohë dhuratash. Krishtlindjet së pari e Viti i Ri më pas. Raste të mira për të shkuar në dyqan e për të ambalazhuar me letra farfuritëse dhurata për të dashurit tanë. Në Shqipëri dhuratat për festat e fundvitit evokojnë ende botën fëmijënore, sepse tradicionalisht u bëheshin të miturve. Të mëdhenjtë kanë filluar vonë ta shijojnë kënaqësinë e marrjes së dhuratave e gjithsesi jo në masë të përhapur.

Read Full Post »

VIOLINAT E TË DREJTËVE

Kreu i PS-së Edi Rama ka zgjedhur t’u dërgojë miqve të vet, për festat e fundvitit, një kartolinë që riprodhon imazhin e mirënjohur të Man Ray-t, Le Violon d’Ingres.

Meqë, në vështrim të parë, ky imazh është i një gruaje lakuriqe, mediat e djathta të Tiranës u skuqën flakë dhe shpërthyen koralisht në një Vade retro, satana!.

Read Full Post »

AI NUK ISHTE AJO

Vetëm Google u tregua i vëmendshëm ndaj tij dhe i kushtoi një doddle në fillim të këtij muaji. (Imazhi i Emës në motorin e kërkimit, këtu majtas). E megjithatë u mbushën 190 vjet nga lindja e Gustav Floberit. Një nderim madhështor, që ai e meriton.

Read Full Post »

SHQIPJA E PAPËS

Në mesazhin e vet Urbi et Orbi të këtij viti, Papa Benedikti XVI bëri edhe urimet tradicionale në shumë gjuhë të botës, mes të cilave edhe në shqip.

Çuditërisht, që Papa i Romës paskësh uruar edhe në shqip u bëri përshtypje të veçantë mediave në Tiranë, të cilat menjëherë e morën dhe e përcollën si lajm.

Read Full Post »

HAVELI KOSOVAR

Rasti e deshi që, kur u njoftua këto ditë vdekja e Václav Havelit, këtij shtetari të madh të Europës post-komuniste, të isha duke lexuar një artikull të filozofit Slavoj Zhizhek, i cili polemizonte me qëndrimin e të ndjerit ndaj çështjes së ndërhyrjes së NATO-s në Kosovë, qëndrim që Haveli e kishte formuluar gjatë një fjalimi të mbajtur në Senatin dhe Dhomën e Deputetëve të Kanadasë më 29 prill të vitit 1999, ose gjashtë javë pas fillimit të bombardimeve.

Ndryshe nga shumë qytetarë çekë dhe gjetiu në Europën lindore, madje edhe kolegë të tijtë si kryeministri çek Milosh Zeman që e kish krahasuar konfliktin për Kosovën me një skenë ku “shpellarë gjuajnë me gurë”, Haveli po e shprehte haptazi mbështetjen e vet për NATO-n dhe thoshte se ndihej i ”turpëruar” nga kundërshtimi i kësaj ndërhyrjeje, prej bashkatdhetarëve të vet.

Read Full Post »

QUO VADIS LETËRSI SHQIPE

nga Gazmend Krasniqi

Përballja me vitrinat e librarive (aq sa janë) është vendi ideal për të ngritur pyetjen se çfarë po ndodh sot me letërsinë shqipe. Aty shikohet menjëherë se mungon mendimi hierarkik i vlerësimit të saj dhe ngrihet pyetja: kur tregtuesi i librit ngre supet dhe të thotë se cilët libra i shiten, kur në librarinë që mbahet si më seriozja, ngjitur me romanet e të shquarve gjenden romanet e panumërt të një shkruesi a shkrueseje amatore, kur në raftin e librave prej rrëmujës së madhe konsumiste të titujve zgjohet pyetja se cili është shkrimtari i sotëm shqiptar – ku t’i kërkojmë përgjigjet?

Read Full Post »

FJALA E VITIT (II)

Në fillim të vitit të ardhshëm, Shoqata Amerikane e Dialekteve do të shpallë “fjalën e vitit”: ngjarje me rëndësi jo aq për anglishten e Botës së Re, sesa për të kuptuar më mirë natyrën e viruseve (memeve) që kanë infektuar mendjet e amerikanëve gjatë 2011-ës.

Mes fjalëve kandidate për këtë titull të shquar, është edhe occupy, e cila e ka marrë shkëlqimin falë protestave të bujshme në New York City (Wall Street) dhe në qytete të tjera të mëdha anembanë Amerikës dhe botës.

Read Full Post »

GJURMË BIBLIKE II

Duke parë natyrën e përkthimeve  fetare si Shërbes’ e Javës së Madhe 1908, Lutsorje,1914, Uratore e Kishës Ortodokse ,1941 etj., Noli në fillimet e tij paraqitet si vazhdues i të një praktike që ishte e njohur të paktën që nga Buzuku. Por është interesante se ndërsa Kristoforidhi në krijimtarinë e tij të pakët artistike nuk u ndikua dukshëm nga tematika e librave që përktheu, e njëjta gjë nuk mund të thuhet për Fan Nolit, veçse këtu duhet shtuar menjëherë se qasja që i bëri ai Shkrimeve të Shenjta ka për qëllim të eksplorojë një univers që nuk ka asgjë të përbashkët me fenë. Kurrë më shumë se në dorën e tij personazhet biblikë nuk u shfrytëzuan si alter ego e autorit, e dufeve të tij dhe e aspiratave politike, herë të sinqerta e herë jo aq.

Read Full Post »

GJURMË BIBLIKE I

Viti që po lëmë pas është ai i treqind vjetorit të botimit të Biblës së mbretit Jak. Si i tillë qe edhe një rast i mirë për shumë dijetarë të hidhnin një sy në rolin që Librat e Shenjtë kanë luajtur në strukturimin e shoqërive të ndryshme, në gjuhën dhe letërsinë e tyre. Këtu kam përshtypjen se nëse roli i Kishës si institucion nuk ka munguar të shihet me dyshim, të paktën që nga Mesjeta e hershme, e njëjta gjë nuk mund të thuhet saktësisht edhe për tekstet mbi të cilat ajo është themeluar.

Në ndonjë rast, të dhënat për rolin e Biblës në jetën e personaliteteve të mëdha vijnë andej nga nuk e pret. I tillë më duket se është pohimi i B. Brehtit që në përgjigje të pyetjes së një gazetari për librin që kishte ndikuar më fort në jetën e tij ai iu përgjigj: « Ju do të qeshni: Bibla”. E megjithatë në përgjigjen e shkrimtarit komunist nuk kishte asgjë për të qeshur kur fliste për Biblën e Luterit, por roli i “King James Bible” që njihet edhe si “King James version” apo thjesht si “Authorized version”, gjykohet mjaft më i rëndësishëm për botën anglosaksone.

Read Full Post »

SINDROMI I KAPOSHIT

E keni vënë re sa pak humor që ka në media?

Ose më mirë, e keni vënë re që humori në media vjen gjithnjë i rrethuar me kornizë, i shënjuar me tabela, që të thonë: ky shkrim tani është për të qeshur, prandaj qesh të lutem?

Pjesa tjetër e gazetës nxin nga serioziteti; të gjithë, që nga autorët e shkrimeve e deri te personat për të cilët flitet, e marrin veten shumë seriozisht.

Read Full Post »

PLEHRA NË EKSPOZITË

Prej kohësh jam bindur se një pjesë e madhe e artit bashkëkohor është trash. Shumë vepra “artistike” duhen hedhur drejt e në koshin e plehrave, ose të riciklohen për përdorime të tjera të dobishme. Mirëpo kritika ndaj artit modern duhet t’i bëjë llogaritë me dy probleme madhore: së pari duhet të përballojë rrymën, meqë arti modern gëzon adhurimin e konsumatorëve të sotëm; së dyti duhet të kapërcejë mosbesimin ndaj mendimit të artdashësit “të thjeshtë”, por që nuk bën pjesë në rrethin e profesionistëve të artit.

Read Full Post »