Feeds:
Posts
Comments

Archive for the ‘Nostalgji’ Category

KARAFILI I VARREVE

Hera e sjell që ndokush mëson për origjinën tënde dhe me dashamirësi të afrohet e rrëfen se dikur ka vizituar Shqipërinë. Janë takime mjaft më të shpeshta se sa mund të mendohet. Në raste të tilla mua më duket sikur kam dalë në anën tjetër të pasqyrës. Gjithnjë kam dashur të di çfarë mendonin ata për ne kur na shikonin rrugëve të Tiranës, por nuk e fsheh aspak dëshirën për t’u treguar edhe se çfarë mendonim ne për ta.

Këtu duhet bërë një dallim midis kontakteve të para në fillim të viteve shtatëdhjetë, kur tu flisje në plazh turistëve të huaj që gjësendi që ndalohej, por që për pak kohë u tolerua (edhe pse çdo aventurë e tillë përfundonte në rajonin e policisë), dhe vizitave të mëvonshme të grupeve të majta, krejtësisht të inkuadruara e kontrolluara. Natyrisht midis tyre kishte kureshtarë, por edhe fanatikë, që siç mësonim që atëherë, këmbëngulnin t’u tregonin autoriteteve shqiptare ku ndodheshin bazat e raketave në Francë apo përqendrimet e trupave amerikane në Gjermani.

(more…)

Read Full Post »

Mbiemri Armstrong ndeshet rëndom mes anglo-saksonëve – aq sa nuk gjen dot një brez, që të mos ketë pasur një Armstrong të famshëm.

Brezi im, aspak amerikan, por gjithsesi i rritur në një botë të gdhendur prej amerikanëve e të ngjizur sipas dëshirës amerikane, pati si hero të vetin astronautin Neil Armstrong, njeriun e parë që vuri këmbë në truallin e Hënës, më 21 korrik të vitit 1969.

Aso kohe astronautit ne në Shqipëri ende i thoshim kozmonaut, me një sinonim që sillte me vete frymën ngjethëse të Luftës së Ftohtë.

Por unë kam qenë fëmijë atëherë dhe askush nuk e ka përjetuar vajtje-ardhjen amerikane në Hënë më pastër dhe më plot shpresë se fëmijët.

(more…)

Read Full Post »

Para udhëtimit (të përvitshëm tashmë) për Tiranë, bëj gjumë të trazuar. Tirana që ndryshon kaq shpejt, e sidomos pa plan, më krijon shijën jo fort të mirë të mungesës së kontrollit. Nganjëherë mendoj se arsyeja pse nuk më pëlqen më ç’shoh, është tamam ndryshimi kolosal e i shfrenuar i së shkuarës, pa e vënë re fare atë. Këtë e marr personalisht si shkelje mbi mua, sido që ligjësitë e zhvillimit ngulmojnë të japin shpjegime më racionale për dukurinë. Kjo ndjesi e keqe kompensohet nga një afrim i pakontrolluar me episode të largëta që kanë mbetur në kujtesë si çikatriçe evidente historish të harruara. Në fakt, vetëm disa kanë qenë lëndime, ndërsa të tjerat thjesht përjetime neutrale të situatave që veç të ngjashme me të sotmet nuk janë: dekor krejt i ndryshëm, karaktere të ndryshme, objekte dhe bëma që sot nuk mund të perceptohen dhe as të imagjinohen.

(more…)

Read Full Post »

Te ResPublica është hapur një debat për Tiranën: është apo jo qytet i bukur. Debati i referohet një deklarate kalimthi të regjisorit italian Marco Bellocchio, por edhe një op-edi pasues të Eda Derhemit.

Në fakt ka një Tiranë për qytetarët e vet, një Tiranë të dytë si kryeqytet i Shqipërisë për të gjithë shqiptarët; një të tretë për tiranasit e dikurshëm, si unë dhe Eda, që jemi larguar tashmë që andej; dhe një të katërt, për turistët si Bellocchio.

Janë së paku katër qytete të ndryshme (një i pestë do të ishte Tirana për studentët e dikurshëm, që më pas janë larguar që andej; por kjo nuk na intereson këtu), me disa të përbashkëta të papërfillshme.

(more…)

Read Full Post »

Punë, punë, natë e ditë, që të shohim pakëz dritë

Brezit tim i kujtohet mirë ky aforizëm i Naimit; jo se e pëlqenim, as se e vinim veçanërisht në jetë, por ngaqë e lexonim rregullisht, të shtypur në kapakun e pasmë të fletoreve katërlekëshe.

Aforizmi fliste për punën, por në mendjet tona do t’i mbetet i bashkëlidhur shkollës.

(more…)

Read Full Post »

TUNELI

Për kë jetonte në Tiranë në vitet 1960, për kë rritej fëmijë në Tiranë në vitet 1960, bota ishte një planet i gjerë – kryeqyteti, i rrethuar me satelitë: Kombinati, Kinostudioja, Lapraka, më tej akoma, në kufi të hiçit, ndoshta edhe Kamza, Sauku ose Yzberishi.

Ishte pastaj edhe Durrësi – një qytet tjetër, si yni por përsëri i ndryshëm; dhe me gjithfarë gjërash të mrekullueshme përreth: deti, plazhi, urat që futeshin në ujë me këmbë kundërmuese kreozot njëlloj si binarët e hekurudhës, por nuk shkonin gjëkund ndryshe nga hekurudha që shkonte shumëkund; leshterikët, pistat e vallëzimit, varkat me rrema, dhe anijet, oh, anijet në horizont, aq enigmatike, pak shumëngjyrëshe, me dy direkë, me tre direkë, me kabinën në mes dhe kabinën në fund të kuvertës, me oxhakë me vija si fanelat e skuadrave të futbollit, anijet lodra të përtejme, natën vezulluese si shtëpi ëndrrash.

Nga Tirana në Durrës shkohej me tren; dhe dikur gjatë rrugës 40-minutëshe, midis Maminasit dhe Shkozetit, treni kalonte përmes tunelit.

(more…)

Read Full Post »

Ndonjë lexuesi do t’i kujtohet ky personazh, me kusht që ta ketë ndjekur nga pak televizionin jugosllav, në vitet 1970-1980.

Gustavi vetë vinte prej Hungarie; edhe pse i animuar, unë e shoh më tepër si një krijesë neurotike nga Mitteleuropa; banor të universit të krijuar – apo duhet të them “të zbuluar” – prej Kafkës.

(more…)

Read Full Post »

Kur flitet për ikje të trurit zakonisht nënkuptohet largimi i elitave nga vendi. Siç dihet nga të gjithë, Shqipëria vuan ende nga një hemorragji e pandalshme e trurit. Eksodi i sotëm i elitave duhet parë më dramatikisht se ato të mëparshmet, për faktin se tani jemi në një vend demokratik ku gjërat, nga pikëpamja teorike, edhe mund të rregullohen. (more…)

Read Full Post »

Libri është për nga natyra e vet, botë e mbyllur; ku mund të humbasësh si në pyll ose të dergjesh si në qelinë e burgut. Në këtë kuptim, ai vjen e përftohet si skaji i kundërt, ose antiteza e Bibliotekës së Babelit të Borges-it, ose labirintit të pacak, të përfytyruar nga argjentinasi.

Pafundësisë së titujve në bibliotekë, libri i vetëm i ofron pafundësinë e interpretimeve, ose një labirint të një lloji tjetër.

(more…)

Read Full Post »

Kam ndier këto ditë, vizitor në Tiranë, një si mungesë anësore, ose në sfond: trumcakët.

Këta zogj proletarë jam mësuar, së paku në New York, t’i ndesh gjithnjë atje – një hap më tutje, duke kuvenduar zallahisht ose duke bërë banjë në pluhur (zakon zbavitës), as të dëmshëm as të dobishëm, as të këndshëm as të bezdisur.

(more…)

Read Full Post »

Ka tekste që, edhe të shkëputura, fragmente tekstesh më të gjata, dorëshkrimesh dhe librash, mjaftojnë për të rikrijuar tërësinë kulturore prej nga kanë ardhur, njëlloj si ADN-ja që teorikisht do t’i mjaftonte biologut për të rindërtuar një organizëm në laborator, ose një eshtër paleontologut, për të rikrijuar një skelet dhe identifikuar organizmin që e ka pasur.

(more…)

Read Full Post »

Brenda epikës së totalitarizmit shqiptar, vitet 1960 mbahen mend si vite të “revolucionarizimit” të jetës së vendit – me çka kuptohej, ndër të tjera, kolektivizimi i bujqësisë, mbyllja e institucioneve fetare, likuidimi i pronës private, emancipimi i gruas, lufta kundër patriarkalizmit dhe konservatorizmit, rishikimi rrënjësor i programeve shkollore.

(more…)

Read Full Post »

ZEMËRIMI I SHENJTË

Në të vërtetë ai asnjëherë nuk e quajti veten disident. Veçse gjithçka që tregonte të shtynte mendoje pikërisht se kishte qenë disident. Megjithatë, dua të jem i qartë në këtë pikë, ai kurrë nuk e pohoi, kurrë nuk tha që kishte qenë i tillë, por kjo nuk na pengonte ne ta quanim disident, madje të pandreqshëm.

(more…)

Read Full Post »

Portretet e klasikëve të marksizëm-leninizmit, ose këtyre perëndive pagane të fëminisë sime, gjithnjë më kanë ftuar për krahasime qimologjike – ose për ekskursione, sado surreale, në mbretërinë e leshrave, mjekrave dhe mustaqeve, si shenja seksuale sekondare të virilitetit revolucionar, njëkohësisht kërcënuese për kapitalizmin ndërkombëtar (dhe lakenjtë e tij revizionistë) dhe ngushëlluese në mos frymëzuese për proletariatin.

(more…)

Read Full Post »

Older Posts »

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 5,044 other followers

%d bloggers like this: