SPAM

Dje pashë në kutinë e postës se më kish mbërritur një mesazh nga një mik i vjetër, me të cilin nuk komunikonim prej kohësh – të ndarë nga jeta dhe nga gjeografia. M’u bë qejfi, më kish marrë malli, por siç më ka ndodhur shpesh, gjithnjë duhet një arsye, ose një pretekst për t’i rifilluar lidhjet e shkëputura, vetëm një “si je, si ke qenë” nuk mjafton.

Pastaj e vështrova më mirë temën e mesazhit dhe e pashë se çfarë më kish ardhur prej mikut ishte, në fakt, SPAM; ose një adresë e thjeshtë e një sajti në ueb, ku shitej pornografi ose produkte farmaceutike ose edhe thjesht orë dore të rreme made in China. Adresën elektronike mikut tim ia kishte “pushtuar” kështu, përkohësisht, një forcë e keqe, malinje, po aq e verbër sa bakteri.

Read Full Post »

NA ISHTE NJË HERË FJALËKALIMI

Që kur teknologjia ka hyrë vrullshëm në përditshmërinë tonë, fjalëkalimi është bërë pjesë e pandarë e jetës. Sa herë na lipsen shërbime të ndryshme, jemi të detyruar të shkruajmë fjalëkalime ose kode të ndryshme  (p.sh. PIN – Personal Identification Number). Dëshiron ta lexosh postën elektronike? Fut fjalëkalimin. Ke nevojë të flasësh me dikë në telefon? Fut Pin-in. Të duhen para për drekë? Fut kodin tënd në ATM.

Read Full Post »

GOMARI BALLKANIK (II)

nga Julius

Në vitin 1970, shkrimtari futurist Alvin Toffler, botoi një libër të titulluar “Future Shock”. Lindja e termit i atribuohet shkrimtarit vetë, dhe ky mori  shkas nga termi gjithashtu popullor “culture shock” i atyre viteve. Këtë gjendje, apo handikap social Alvin Toffler e përkufizon si: “një lloj gjendjeje psikologjike që përfshin individë, apo shoqëri të tëra, e cila krijohet si pasojë e masës së madhe të informacionit përgjatë një periudhe të shkurtër kohore”. Ose më mirë: “çorientimi marramendës që shfaqet kur e ardhmja vjen parakohe”. Që nga koha e botimit, libri në fjalë u kthye në bestseller ndërkombëtar me shitje deri në 6 milionë kopje, dhe është përkthyer masivisht. Në librin e tij, Toffler argumenton se individë apo shoqëri të goditura nga future shock*, mund të kenë sjellje dhe veprime të cilat bëhen të dëmshme për ta vetë dhe shoqërinë në fjalë.

Read Full Post »

ASTRONAUTI ME KRAHË TË FORTË

Mbiemri Armstrong ndeshet rëndom mes anglo-saksonëve – aq sa nuk gjen dot një brez, që të mos ketë pasur një Armstrong të famshëm.

Brezi im, aspak amerikan, por gjithsesi i rritur në një botë të gdhendur prej amerikanëve e të ngjizur sipas dëshirës amerikane, pati si hero të vetin astronautin Neil Armstrong, njeriun e parë që vuri këmbë në truallin e Hënës, më 21 korrik të vitit 1969.

Aso kohe astronautit ne në Shqipëri ende i thoshim kozmonaut, me një sinonim që sillte me vete frymën ngjethëse të Luftës së Ftohtë.

Por unë kam qenë fëmijë atëherë dhe askush nuk e ka përjetuar vajtje-ardhjen amerikane në Hënë më pastër dhe më plot shpresë se fëmijët.

Read Full Post »

PIERRE MENARD NË METRO

Mbrëmë qëllova të isha duke pritur një tren të metrosë në stacionin e 23^rd Street në Manhattan, kur dëgjova sistemin e njoftimit publik të lajmëronte se një tren N po i afrohej stacionit.

Në shumë stacione njoftime të tilla tashmë janë automatizuar dhe transmetohen nëpërmjet një sistemi të kompjuterizuar.

There’s a Queens-bound N train approaching the station.

Tha zëri prej gruaje, dhe pastaj, vetëm një sekondë më pas, përsëriti:

There’s a Queens-bound N train approaching the station.

[Një tren N për Queens po i afrohet stacionit.]

Mesazhi i dytë ishte absolutisht i njëjtë me të parin; kopje perfekte, e përftuar nga i njëjti regjistrim numerik, i ruajtur në të njëjtin disk të fortë; i njëjti zë, i njëjti intonacion, për të njëjtin informacion.

Read Full Post »

KUR TË EMANCIPON TJETRI (X)

Në romanin Contact, të Carl Sagan-it, astronomët në Tokë arrijnë të deshifrojnë një mesazh nga jashtëtokësorët, i cili përmban, në thelb, një varg udhëzimesh për të ndërtuar një makinë. Para Sagan-it, të njëjtën ide e ka shfrytëzuar më parë Fred Hoyle (A for Andromeda), dhe më pas Stanislav Lem (His Master’s Voice), ky i fundit në mënyrën e vet post-moderne.

Kur dy qytetërime ose kultura, përndryshe të ndara mes tyre nga vite dritë hapësire ose hendeku ideologjik, komunikojnë mes tyre nëpërmjet mesazhesh ose valësh, teknologjia vjen e bëhet protagoniste, në të dy krahët. Përveçse në fantashkencë, hipotezën e gjejmë të konfirmuar në marrëdhëniet mes qytetarëve të Shqipërisë dhe botës përtej, në vitet e errëta të autarkisë komuniste, 1945-1990.

Read Full Post »

PENDËT E PAPAGALLIT

Nuk di kush ka shkruar, një herë, se martesa është shkëmbim humori të keq gjatë ditës dhe erërash të këqija gjatë natës – por nuk do të ketë qenë, me siguri, beqar.

Në fakt, kur dy vetë ndajnë shtrat, shkëmbejnë mes tyre shumë më tepër se intimitetin – dhe kjo ndodh pavarësisht nga dëshirat e tyre, ndonjëherë edhe përtej horizontit të perceptimit.

Kemi kohë që kemi hyrë në marrëdhënie të rregullt me Perëndimin, por kjo martesë duket sikur veç konfirmon, dita-ditës, aforizmin e mësipërm.

Read Full Post »

KUR TË EMANCIPON TJETRI (I)

Historia e Shqipërisë, për vitet 1945-1990, ka qenë edhe kronikë e izolimit progresiv të shoqërisë shqiptare nga bota mbarë, të shprehur si kufizim dhe ndërprerje marrëdhëniesh njerëzore, kulturore, ekonomike, politike, ideologjike, tregtare, teknologjike, akademike, artistike dhe punësimi.

Nëse në krye izolimi ndaj Perëndimit, ose botës kapitaliste, do të kompensohej nga një hapje zemërgjerë ndaj Lindjes komuniste, duke filluar nga Jugosllavia dhe duke vazhduar pastaj me kampin socialist, të organizuar rreth Bashkimit Sovjetik, pas vitit 1960 dhe ndërprerjes së marrëdhënieve me sovjetikët dhe satelitët e tyre, Shqipëria praktikisht ua mbylli dyert të gjithëve, duke ruajtur vetëm marrëdhënie relativisht të ngushta me R.P. të Kinës, të cilat kushtëzoheshin gjithsesi nga largësia e madhe gjeografike dhe kulturore që i ndante të dy vendet.

Read Full Post »

DRITA TË NATËS

Këtë vigjilje të Pashkës, mesazhi më i mirëpritur më erdhi prej Papës Benedikt XVI, i cili iu drejtua kështu besimtarëve në Shën Pjetër:

“Sot mundemi t’i ndriçojmë qytet tona në mënyrë kaq verbuese, sa të mos i shohim dot më yjet në qiell.”

Dialektika e dritës dhe errësirës është thelbësore për Gjenezën – të botës dhe të njeriut – në vështrimin biblik; por shkon edhe përtej Biblës, sa kohë që u bashkëtingëllon edhe atyre që Papës (Papëve) ia dëgjojnë fjalën si filozof dhe njeri të urtë vetëm.

Read Full Post »

EPOKA LOGARITMIKE

Mes lajmeve e zhurmës së përditshme mbi papunësinë në perëndim, rrezikun e një krize te dytë financiare në Europë, ngjarjet e fundit nga revolucionet arabe pakkush pati rastin të kapte një nga zhvillimet që për mendimin tim mund të futet tek ato nga më interesantet e vitit të kaluar. Bëhet fjalë për Gjermaninë. Ky vend ka qenë për shumë arësye në qendër të zhvillimeve globale të dhunshme apo të paqta të shekullit të kaluar. Rendi që u vendos pas luftës së filluar nga Gjermania, viktimë anësore e së cilës qe edhe Shqipëria, zgjati me pak ndryshime deri pas rënies së murit të Berlinit (serish Gjermania).

Read Full Post »

EMOCIONE TË TASTIERËS

Ka qenë një kohë, dikur, kur njeriu arrinte t’i shprehte mirë emocionet e veta edhe me shkrim. Ndoshta jo çdo njeri; sikurse jo çdo njeri dinte të shkruante e të lexonte; por kush merrte penën në dorë, ish në gjendje t’ia përcillte tjetrit çfarë ndiente: gëzim, hilaritet, shpoti, trishtim, ironi, neveri, tallje, sarkazëm, urrejtje.

Sot, për të realizuar të njëjtin efekt, na vijnë në ndihmë emotikonet, si    , e plot të tjera si këto.

Read Full Post »

VIRTYTI I ANTI-KASANDRËS

Në mitologjinë greke, Kasandra ishte e bija e mbretit të Trojës, Priamit, dhe mbretëreshës Hekuba. Apolloni u dashurua me të, dhe i blatoi dhuntinë e profecisë, ose aftësisë për të parashikuar të ardhmen; por kur ajo nuk iu përgjigj dashurisë së tij, hyu grek e mallkoi, në mënyrë të tillë që askush të mos ia besonte më profecitë.

Që prej lashtësisë, Kasandra ka mbetur, në kulturë, si simbol i kujt e parasheh saktë të ardhmen, por mbetet i dënuar ta përjetojë këtë dhunti të vetën si dramë, meqë parashikimet nuk ia besojnë kurrë, edhe pse ato i vërtetohen rregullisht.

Në urtësinë popullore, ky lloj fati dramatik i të mençurit përthyhet në thënien: “ju thashë, apo nuk ju thashë?”

Read Full Post »

VIRTYTET E GARDHIT

Kur na ftojmë të mendojmë për historinë e pronës, përfytyrojmë atë njeriun e parë të famshëm, që rrethoi një copë tokë me gardh dhe përdori pastaj një përemër pronor të vetës së parë: imja!

Shenjtërinë e pronës e lidhin me lirinë e individit dhe rendin demokratik, edhe pse jo të gjitha pronat janë të barabarta mes tyre. Kështu pronësia mbi tokën kushtëzohet, në thelbin e vet, nga fakti që toka (trualli) është i fundmë me përkufizim dhe nuk mund të krijohet si të mirat e tjera materiale.

Read Full Post »

PAMJE RRËNQETHËSE

Kur në Peizazhe të fjalës u shkrua për PowerPoint-in, askush prej nesh nuk do ta besonte se një vit më pas do t’i ktheheshim sërish temës, por kësaj radhe për të dhënë lajmin se tashmë është formuar Partia kundër PowerPoint-it.

Read Full Post »