Ti ke kapur ne shkrimin tend si komunikimin e me gjere sjelljen publike, ashtu edhe ceshtjen e qendres politike.
Per ty perkon qendra politike me moderimin apo politiken e moderuar, cka eshte sofizem politik, qe perdoret rendom nga partite e qendres.
Nderkaq qendra eshte zakonisht zone guzhinete, dhe kur eshte e forte (aq me teper ne pushtet) deshmon per ndodhi historike qe kane shkaterruar besimin ne te majten apo te djathten (rasti i Italise paslufte, ku komunistet ishin shume te forte dhe e djathta cilesohej fashiste).

Vete qendra ne pushtet tregon faze te perkohshme krize politike, derisa e majta dhe e djathta te rifitojne besimin dhe te behen protagonistet legjitime te skenes politike.

Vete ekstremet jane te dobishme kur nuk kalojne 5%, meqe sherbejne si kunderpeshe ndaj qenderzimit te politikes, qe eshte njefare ‘mono-je’, si dhe jane lakmues te gjendjes shoqerore. Rritja e ekstremit te djathte, deshmon qe shoqeria nuk eshte gati te ndermarre disa hapa qe nenkuptojne zakonisht nderhyrje ne pelhuren sociale, ndersa rritja e ekstremit te majte deshmon se shoqerise nuk i pelqen aspak shperdarja e pasurise.

Po edhe qendra duhet qe e majta dhe e djathta te amortizohen diku e te mos kete perplasje te ashpra mes tyre.

Ne Shqiperi qendra politike duhet pikerisht per te amortizuar perplasjet e vazhdueshme, por jo per te shpetuar Shqiperine apo aq me teper per tu dhene poleve leksione moderimi. Polet i gjejne vete te moderuarit e tyre, njerez me bindje te majta apo te djathta qe i gezojne keto bindje fale edukates dhe pergatitjes politike.

Psh nese ne vend te Metes te kishim nje parti te qendres(qe jo vetem do hiqej si e tille), keto perplasje do ishin me te buta dhe bojkoti i socialisteve do ish shume i veshtire.

Ne kete mes do ndikonin per mire ‘pellumbat’, nese do kishim.
Por per pellumbat duhet te presim njehere ti gjejme ne mjedisin publik e ne radhe te pare ne shqipen publike, nje shqipe pa mllefe e meri. Pertani eshte pothuajse Utopi, po edhe brezi i ri, nuk jep shpresa te medha, megjithate skifterizmi heret a vone do i lere vend edhe pellumbizmit.

Meqe ‘pellumb’ ska shqiptar qe ta pranoje (perfshire vete xha xhane) atehere del fjala i moderuar, si me dinjitoze per nje shqiptar sesa pellumb. Por kjo eshte e panevojshme pasi te moderuar Shqiperia ka.

Ja ta zeme, a mund ti thuhet dot ‘pellumb’ Lubonjes, qe simpatizon anarko-komunistet ne Greqi, ben thirrje per permbysje sistemi , qe perdor fjalor te rende ne cdo shkrim?

Pellumb si thua dot, pa e bere pellumbin te skuqet, ndersa i moderuar po.

Te moderuar Shqiperia ka plot, pellumba ska. Te gjesh jo vetem politikane por person publik per ta cilesuar pellumb eshte pune e veshtire.

Shqiperise i mungojne pellumbat, por para se te jene ne pushtet duhet te gjenden ne mjedisin publik. Nuk eshte duke u kacafytur me ekstremistet qe behet dikush pellumb, ai ngelet i moderuar por jo per kete eshte me pak skifter apo shqiponje sesa ekstremisti.

Ja vete xha xhai, a eshte valle pellumb ?

Unë kam punuar dhe kam patur hyrje e dalje me mjaft shokë/kolegë serbë (dhe ta siguroj që kanë qënë dhe janë vërtet mardhënie shumë të mira shoqërore)… megjithse ateist i bindur, nuk ngurroj që të takoj shokë (shqiptarë e arabë) që janë besimtarë të devotshëm dhe që me mjekrrat dhe veshjet e tyre i bëjnë përshtypje gjithkujt kur shikon që ju jap dorën dhe përshëndetem me ta… ta them këtë, jo për të treguar kushediseçfarë nga jeta ime, por për të thënë që nuk është e mjaftueshme një Qëndër e moderuar që distancohet nga ekstremet, por është e domosdoshme një qëndër e moderuar që të dijë gjuhën e dialogut edhe me ekstremet… vetëm duke ditur këtë gjuhë, e moderuara nuk do të përfundonte e pjekur mes dy zjarreve të ekstremizmave…fundja, E keqja e bashkëbisedimit është se duhet të dish edhe të dëgjosh.

(Roberto Gervaso)

Është një ndarje që nuk i përjashton të tjerat, tradicionale ose jo, duke përfshirë edhe atë që përmend ti, në konservatorë dhe liberalë.

Çfarë i duhet urgjentisht jetës politike në Shqipëri është një imazh pozitiv për të moderuarit; ose të gjithë ata që janë gati të flasin me tjetrin dhe sidomos ta dëgjojnë se ç’ka për të thënë, me gatishmërinë për të arritur marrëveshje ose kompromis.

Kjo i duhet jetës politike në Shqipëri jo sepse e kanë vende të tjera më të zhvilluara, por sepse pluralizmi, ashtu siç është kuptuar dhe zbatuar atje, e ka përçarë keq jetën publike dhe e ka bllokuar komunikimin midis palëve.

Politikës atje po i mungon qendra; dhe qendra i mungon pikërisht sepse të moderuarit shihen si tradhtarë dhe dëbohen drejt periferisë së jetës politike dhe të debateve publike. Që e gjithë kjo është kryesisht rezultat i një mashtrimi të kryer ditën për diell, ma vërteton edhe fakti që demagogjia dhe populizmi përfaqësojnë, sot për sot, kolonat kryesore ku mbështetet madje themelohet diskursi politik atje.

E mira e qendrës është edhe, për ta thënë me Norberto Bobbio-n, se e shndërron dysinë tradicionale mes të majtës dhe të djathtës në një trisi (triadë); ku dialektika e kundërvënies midis skajeve anulohet në pragmatikën e mesit.

Meqë jemi tek Italia, po kujtoj dekadat e sundimit, në atë vend, të Partisë Demokristiane si mishërim i qendrës politike, e cila me gjithë kritikat e panumërta që i janë bërë herë me të drejtë e herë jo, brenda gjysmë shekulli arriti ta shndërrojë një vend të shkatërruar nga lufta dhe me një kulturë politike të përdhunuar nga fashizmi, në një nga ekonomitë më të fuqishme të planetit, por edhe në një vend të lirë, demokratik dhe pluralist si pak të tjerë anembanë botës – dhe e them këtë megjithë historitë e trishtuara të P2, Gladio-s, Anni di Piombo, Brigate Rosse, Trame Nere, Le Chiosche-s dhe të tjera të ngjashme.

Por nuk duhet harruar qe debati politik ne media kontrollohet nga pak duar qe nuk jane detyrimisht te interesuar per nje perqasje te tille. Gjithashtu, intuitivisht mendohet se qendra duhet te jete me e fuqishme se ekstremet, se qendra eshte mendimi i shumices brenda nje grupimi dhe pozicionet margjinale perbejne ekstremet. Praktikisht, ne Shqiperi, qofte politikisht e qofte ne rangun social e kunderta eshte e vertete, kemi nje qender te dobet dhe ekstreme te forta.

Ideja intuitive se qendra eshte me e forte se ekstremet le shume vend per manipulim se kush e perveteson etiketimin centrist e kush ate ekstremist. Prandaj duhet theksuar dallimi midis qendres ideologjike dhe asaj politike. Pasi, si ne Shqiperi, qendra ideologjike mund te jete pozicion margjinal/ekstremist politik ashtu sikurse ekstremet ideologjike mund te jene pozicionet mbizoteruese dmth. qendrat politike.

Edhe me kete klasifikim pra, dalim detyrimisht ne ceshtje te holla definicioni qe jane ceshtje ku publiku shqiptar, si ne rastin aktual te percudnimit te definicioneve “e djathte” dhe “e majte”, nuk ka treguar zoterimin e ndonje finese te vecante. Pra se fundmi, futemi serish ne ceshtjen e kontrollit te debatit publik, dmth. kush e kontrollon etiketimin dhe klasifikimin e spektrit politik, qe mua me rezulton te jete nje pale e nderlidhur ne menyra jotransparente me “qendrat” e pushtetit aktual.

Ne kushtet e nje elite pa vizion dhe me ne pergjithesi te nje pushteti te perqendruar ne nje brez ne krize identiteti e pa referenca te qarta ideologjike mendoj se rehabilitimi i shoqerise shqiptare mund te vije me teper nga forcimi gradual i qendres shoqerore (shtreses se mesme) dhe paralelisht nga hapja dhe shkembimi me jashte.

Unë iu largohem shembujve që sillni ju dhe sjell një shembull timin për të pasqyruar atë çka më pëlqen dhe urrej tek të moderuarit; rastin e komunitetit gay.
Tashmë ky komunitet nuk shihet si të jenë njerëz me bisht apo ku di unë…. bile shpesh, elementë të këtij komuniteti vlerësohen nga publiku për aftësitë e tyre në fushat përkatëse, POR, me gjithë të drejtat dhe liritë që duhet të gëzojë ky komunitet, MUA, më duket absurde që, në një shoqëri ku 99% e saj është e bazuar mbi FAMILJEN (standart, sipas rregullave të natyrës/Zotit/shtetit), të zërë vënd në 99% të debateve ndërsa për FAMILJEN të MOS FLITET… sepse na del sikur hajvanë e budallenj qënkërkan ata që kanë akoma besim tek institucioni i familjes.

Në këtë prizëm, po ashtu nuk do të shikoja Klosër e Lubonjëra si njerëz me bisht, përkundrazi, e vlerësoj bagazhin e tyre intelektual, POR, kur shikoj (dhe di) që 99% e shqiptarëve (dhe e Botës që e ka njohur) e kanë vlerësuar rolin e Skënderbeut në histori, atëhere këta të moderuar, për sado me qëllime të mira të nisen në përpjekjet e tyre, tek unë krijojnë ndjenjën e pështirosjes… sepse më duket se më tepër se sa të luftojnë për konceptet e tyre të reja, ata luftojnë për të treguar që ai 99% është/ka ngelur anadollak… dhe duke prekur tastin e të qënit të prapambetur, duket sikur i detyrojnë njerëzit që për të dalë nga kjo gjëndje, duhet të përfaqsojnë me doemos TË MODERUARËN (dhe o burra… kush të tregohet më gay se tjetri, më antikomunist se Sala, më çmitizues se Lubonja…)

“Prioritete apsolute” , me falni, c’fare do te thote ky perkufizim? Mbase e kane fjalen per antaresimin e Shqiperise ne BE apo per liberalizimin e vizave per levizjen e lire te shqiptareve ne Europe?! Duke degjuar nga politikanet shqiptare (qe me thirrjet e tyre kane gati njezete vite qe cirren per ta shpene Shqiperine ne Europe) dhe nga prioritet e programeve te qeverive qe jane vene vendosur ne Shqiperi, une nenkuptoj me “prioritet absolut” antaresimin ne BE, pas asaj ne NATO. Si rrjedhoje duhet leshuar dicka Greqise per tu bere pjese e BE ?! Pra u dashka prere bileta ne Athine per te shkuar ne BE. Bukuri, gje me te lehte s’ka. Shqiperia duke qene se eshte nje vend i vogel dhe ekonomikisht i bobet per te hyre ne BE duhet te ndjeke ate c’fare i thone vendet e fuqishme antare te BE. BE e ka theksuar vazhdimisht ate c’fare Shqiperia duhet te arrije per tu bere anetare europiane. BE i ka caktur standartet dhe reformat qe qeverite kandidate duhet te permbushin per te qene anetare te saj. Por c’fare lidhje ka kjo me kufirin? Asnje nga vendet anetare te BE nuk e ka ndryshuar kufirin. Asnje kusht nuk u eshte vene vendeve kandidate per te ndryshuar kufijte. Mbase jam gabim por fakti qe per tu bere pjestar i ndonje organizate nderkombetare duhet te cenosh integritetin territorial me duket apsolutisht absurde. Diplomacia eshte art me vehte dhe ne si komentues te jashtem gjykojme mbi ato qe mund te shohim pa qene ne brendesi te saj por uroj qe “Prioritet apsolute” te asaj shqiptare te mos jene antaresimi ne BE dhe levizja e lire e shqiptareve kur ben marrveshje te tilla si ajo me shtetin fqinj Grek. Pashaj-Greveni mbase gabojne te dy per sa i perket pikave dhe kjo eshte nje ceshtje teknike qe zgjidhet por me shume merak te bejne “Prioritete” (e pa qarta per publikun) me te cilat ulet ne tavolinat e negociatave diplomacia jone. Per sa i perket levizjes se lire te shtetasve shqiptare neper europe e neper bote, eshte pa aftesia e shoqerise, e shtetit shqiptar dhe e diplomacise shqiptare qe nuk jane gjendje te sigurojen levizjen e “lire”. Pa plotesuar kushtet nuk te pranojne ne asnje organizate nderkombetare te para themeluar si kunder ajo e BE. Keshtu qe antaresimi varet nga puna qe duhet te bejme per te arritur standartet e nje shoqerie civile afer nivelit te shoqerive europiane.

Me respekt Edmond Leka

p.s. Kur bëhet panairi i librit?