SHPRESA TË TENDOSURA

Në një shkrim te Shekulli, kushtuar antologjisë së sapo botuar me titullin “Shqipëria Tregon, 1991-2010”, Ardian Klosi ndalet në vështirësitë krijuese dhe botuese të autorëvetë përfshirë në antologji dhe pyet: Po ku janë këta tregimtarë, pse nuk i shohim, sa ndihet pesha e fjalës së tyre në shoqërinë tonë?

Pikërisht kjo pyetje, legjitime në vetvete, m’u ripërmasua teksa lexoja komentet e lexuesve në vijim, të cilat kryesisht ndaleshin në imazhin provokues që prezantonte shkrimin në faqen kryesore të gazetës online.

Fotografi? Montazh?

Read Full Post »

TALENT PËR GJESTE

Nga një editorial i The New York Times, me titullin pompoz “Arti në Moskë, ende i ndaluar”, mora vesh se një gjykatë moskovite kishte dënuar me gjobë organizatorët e një ekspozite me titullin “Art i ndaluar – 2006”, e cila përmbante vepra arti të ndaluara nga muzeumet ruse nga frika se mos shkaktonin reaksione në publik.

Read Full Post »

NJË GALERI PËR TARKOVSKIN

Thonë, për shën Agustinin, se ka qenë i pari që filloi t’i lexonte tekstet pa zë, ose me mendje; meqë deri atëherë leximi bëhej me zë të lartë, zakonisht në prani të një publiku, qoftë edhe aksidental.

Read Full Post »

PAKETIMI I BALKAN FILMIT

nga Era18

[Shënim: Pas shkrimit të Roland Sejkos për filmin Muajt e mjaltit dhe diskutimeve që e ndoqën, po i kthehemi sërish temës së kinemasë ballkanike me një ese të Era18, e cila i referohet, në krye, shkrimit tim Caqet e metaforës, që mund ta lexoni në këtë faqe të blogut. Shkrimi im është botuar së pari në gazetën Bota Shqiptare, sikurse e vuri në dukje Sejko në komentin e tij të sotëm. 2Xh]

Në “Caqet e Metaforës”, Ardian Vehbiu trajton problemin e ndërtimit sistematik të një imazhi negativ për shqiptarët i cili është fiksuar herë pas here në celuloid. Vehbiu hedh, ndër të tjera, dhe idenë se ky konstrukt imazhi nuk është një projekt pastërtisht vetëm perëndimor, dhe se intelektualët shqiptarë e ata ballkanas kanë bashkëpunuar e bashkëpunojnë për ta përjetësuar atë. Pavarësisht se, në pjesën dërrmuese, analizës së Vehbiut s’do t’i hiqja presje, do të doja megjithatë të veçoja një pasazh që ndoshta zë një vend sekondar në esse, por që mua më duket se vlen për t’u diskutuar më tej.

Read Full Post »

AVATAR?

Meqë jemi në kontekstin e një diskutimi për raportet e teknologjisë me krijimtarinë artistike, ndoshta ia vlen të thuhen dy fjalë edhe për fenomenin mass-cultural të momentit, ose filmin Avatar, të James Cameron, i cili është duke u shfaqur anembanë botës, duke u pompuar, nga një pjesë e madhe e kritikës, si e ardhmja e kinematografisë.

Read Full Post »

ETIKA NË SHKOLLË

Ky shkrim mund t’i ishte shtuar fare mirë si koment shkrimit të mëparshëm, por po e nxjerr më vete me shpresë se diskutimi për këtë temë kaq të rëndësishme nuk do të mbetet me kaq.

Nga ana tjetër, ka arsye për ta trajtuar veçmas çështjen e edukimit moral ose qytetar në shkollë, meqë kur flasim për virtyte, vështirë se këto mund t’u kultivohen drejtpërdrejt të rriturve.

Read Full Post »

GËNJESHTRA NË GJUHË

 

Eseja e Ba Báit për artin e të gënjyerit, më kujtoi se gënjeshtra, mes shumë gjërash të tjera, është edhe akt ligjërimor, ose diçka që mundësohet vetëm e vetëm nëpërmjet përdorimit të gjuhës.

Read Full Post »

APOLOGJIA E MOSDIJES (V)

Veprës së artit, p.sh. një busti ose një sonate për piano ose një poeme mund t’i qasesh edhe si të ishte objekt, ta analizosh me metoda shkencore pak a shumë numerike; p.sh. bustin ta peshosh, ose t’ia përcaktosh përmbajtjen kimike ose të zbulosh se nga ç’gurore ka ardhur mermeri ose të shpresosh se mos gjesh gjëkundi ndonjë flok e thua të skulptorit për t’ia zbërthyer menjëherë ADN-në; sonatës t’ia numërosh notat dhe të gjesh përpjesëtimet aritmetike në harmoninë ose emrin e vjehrrës së kompozitorit të fshehur në kontrapunkt; poemës t’i nxjerrësh tipologjinë e vargjeve ose strukturën e rimave ose edhe dendurinë e zanores o e kështu me radhë.

Read Full Post »

APOLOGJI E MOSDIJES

 

 

Kur ende fëmijë më tërhiqnin me zor në vizita galerish arti dhe ekspozitash pikture, gjithnjë doja t’u afrohesha pikturave aq shumë sa t’i perceptoja më shumë duke ua thithur me hundë erën e athët të bojërave të vajit, sesa me sy.

Meqë në atë kohë vizatoja pak edhe vetë, isha më kureshtar të mësoja diçka për teknikën e të pikturuarit, sesa për të shijuar pikturën vetë. U qasesha kuadrove me po atë zell pak të vrazhdë të fëmijës që kërkon të dijë se ç’kanë insektet dhe kërminjtë “brenda”, ose të atij fëmijës tjetër, që lodrat i shijon vetëm në momentin kur i lejohet t’i zbërthejë mbi qilim.

Read Full Post »

DOBITË E DOGMËS

Po e nis me një pyetje që do t’u cingërisë nervat shumëve: pse është kaq e keqe poezia që shkruhet sot nga shqiptarët?

E keqe, në kuptimin që nuk të kënaq, që nuk të entuziazmon, që nuk të hipnotizon; por përkundrazi të mërzit, të bën ta lësh përgjysmë dhe të merresh me ndonjë punë tjetër më harmonike.

Çfarë u mungon poetëve të sotëm? Çfarë kanë humbur ose nuk e kanë gjetur dot kurrë?

Read Full Post »

PERËNDIA NË DETAJET

Shoh sot në “La Repubblica” se Saimir Strati, të cilin Wikipedia e quan “një nga artistët më të njohur në botë të mozaikut modern”, po ndërton një afresk prej 96 m², duke përdorur tapa shishesh, rreth 300.000 të tilla.

Read Full Post »

LA STRONCATURA

Kështu e quajnë italianët kritikën e ashpër ndaj një vepre arti ose libri të botuar; atë lloj kritike që synon ta paragjykojë krejt pritjen e veprës, duke iu lutur publikut që të mos humbë kohë me të.

La stroncatura. Shkas dramash në gota uji, rrathësh poshtë syve, lotësh rrëke, paranojash, depresioni, abortesh spontane, ndonjëherë vetëvrasjesh të tentuara e rrallëherë edhe të kryera me sukses; sepse “artistët” madje artistët qëllon që janë shpirtra të brishtë, preken lehtë, lëndohen e plagosen thellë, vuajnë në heshtje e ndonjëherë me zhurmë; ose përgatitin hakmarrjen, i mbushin shtambat me urrejtje, këputin mish dhe shterpësohen përfundimisht.

Read Full Post »

ARTI PËR TË HUMBUR VETVETEN

Në botën që jetojmë, të paktën në Perëndim, muzika si art praktikisht do të thotë të dëgjosh muzikë; meqë të bërët muzikë është profesionalizuar tashmë deri në atë shkallë, sa edhe karaoke po respektohet si zanat artistik. Sa të vetëdijshëm jemi për natyrën e vërtetë të këtij revolucioni, dhe për impaktin e tij ndaj individit?

Read Full Post »

KUR MUNGON HARPA

Muaj më parë, kur ndiqja aventurat e dy muzikantëve austriakë që kishin ardhur të vinin në skenë në Tiranë operetën “Die Fledermaus” të Strauss-it, më pat bërë përshtypje vështirësia e tyre për të gjetur një harpist e sidomos një harpë lokale, të cilën e kërkonte pjesa.

Read Full Post »