KARAGJOZI

Në shkrimin e fundit të vetin me titull RRAPA-SHTRAPA, Xha Xhai flet përveç të tjerash dhe për gjuhën e drunjtë që përshkruan komunikatën e kryeministrisë, rreth incidentit të heqjes së përmendores në luginën e Preshevës.

Besoj mjafton për ta vënë përsëri re këtë gjë, me një riprodhim të thjeshtë të paragrafit përkatës:

Vetë teksti i deklaratës është i drunjtë, si i hartuar në vitet 1980: regjimi (i Milosheviçit) është barbar, akti është i rëndë, shkelja bëhet haptas, qeveria mbështet plotësisht dhe pa asnjë lëkundje, etj. Emrat dhe foljet tingëllojnë aq të dobëta, sa të ndiejnë rëndom nevojë për një mbiemër ose ndajfolje patericë, që t’ua mbajë në këmbë kuptimin.

Read Full Post »

NGA INSTITUCIONET TE SHANTAZHI

Në raportet e organizatave ndërkombëtare mbi sistemin politik në Shqipëri më së shumti jepen rekomandime mbi shtetin e së drejtës ose të ligjit. Pasi më së shumti duket se në Shqipëri, shteti nuk funksionon sipas parimeve të së drejtës ose sipas ligjit.

Shteti ligjor (anglisht: rule of law), ose shteti i së drejtës (gjermanisht: Rechtsstaat) është një shtet, pushteti i të cilit është i kushtëzuar nga ligji (ose e drejta). Një përkufizim i tillë është i diskutueshëm në mendimin filozofiko-politik: shteti i bindet ligjit apo së drejtës? Institucioneve apo parimeve morale të së drejtës?

Read Full Post »

TA NGREMË

Fjalët ndërkombëtare institucion dhe institut e kanë prejardhjen, në analizë të fundit, nga latinishtja institutus, pjesore e shkuar e foljes instituere, ajo vetë e analizueshme si in + statuere, me kuptimin: bëj që të qëndrojë në këmbë (rrënja e parë e këtyre fjalëve është stare, “rri në këmbë”).

Fusha morfosemantike e këtyre fjalëve është treguar veçanërisht pjellore në europianishte, me terma si kushtetutë, shtet, konstituoj, statut etj.

Read Full Post »

LE TË HAPEN FJALORËT

Dita e sotme ishte relativisht më e qetë se të tjerat, sa i përket krizës institucionale dhe politike në Tiranë; në kuptimin që lufta mes institucioneve u zhvendos nga plani politik në planin semantik.

Në një deklaratë për mediat, këshilltari ligjor i Presidentit Topi, Spiro Peçi, replikoi me një deklaratë të mëparshme të Kryetarit të Komisionit Hetimor Parlamentar, Eduard Halimi, sipas së cilës Komisioni, në bazë të Nenin 14, germa “b” të Ligjit Për komisionet hetimore ka të drejtë të thërresë titullarë institucionesh për pyetje dhe të kërkojë dokumente ose informacione zyrtare prej tyre.

Read Full Post »

A E DINIM SE…

Shteti në Shqipëri po kalon një krizë institucionale, me pasoja që do t’i ndihen për shumë muaj. Ndërkohë, nuk kam parë gjëkundi, në mediat e shkruara, asnjë konstitucionalist për bé që të shpjegojë se çfarë po ndodh dhe nëse ekzistojnë premisat për t’i konsideruar zhvillimet e tanishme ndër-institucionale si formë të një putsch-i të bardhë.

Read Full Post »

PUSHTET ABSOLUT, SHTET OPSIONAL

Fakti i parë (citoj nga “Shekulli”):

Që në orën 12:00 të mesditës së djeshme, prokuroria e kryeqytetit ka lëshuar gjashtë urdhër-arrestet për drejtuesit e lartë të Gardës së Republikës, mes tyre komandantin e këtij institucioni gjeneral Ndrea Prendi dhe pesë vartësit e tij [...].

Gjashtë drejtuesit e gardës akuzohen se kanë konsumuar elementë të veprave penale të “shpërdorimit të detyrës” sipas Kodit Penal Ushtarak dhe akuzën e “vrasjes në rrethane cilësuese” kundër dy apo më shumë personave (pasi është qëlluar në drejtim të turmës) sipas Kodit Penal civil.

Read Full Post »

SOT NË TIRANË

Të gjithë pak a shumë e pamë se çfarë ndodhi sot në Tiranë; të gjithë gjithashtu pyesim edhe se çfarë do të ndodhë.

Sikurse çdo ngjarje historike, edhe protesta e sotme, fund e krye me natyrë politike, i pati viktimat e saj sakrifikale, ose njerëz deri dje anonimë, që me vdekjen e tyre dashur pa dashur u shndërruan në shenja ose simbole të të pakthyeshmes, rreth të cilave do të koagulohet diskursi politik shqiptar gjatë muajve, në mos viteve që do të vijnë.

Read Full Post »

SHTETE QË PIKOJNË

Këto ditë, e vetmja mënyrë për të shpëtuar nga zallahia rreth Wikileaks është të fshihesh, si Julian Assante.

Unë s’kam qenë kurrë entuziast i praktikave të tilla kinse në emër të së vërtetës, sepse mendoj që tejdukshmëria e plotë e institucioneve sot vetëm sa siguron rinovim të praktikave të fshehtësisë nesër.

Read Full Post »

DOBIA E GRUPIT

Lajmi i hidhur për vdekjen e poetit Ndoc Gjetja, të cilin e njihja pak, më kujtoi edhe për një dukuri kureshtare në letërsinë shqipe të viteve 1980: përvijimi i një grupi sui generis, që unë do ta quaja “shkollë të poetëve veriorë”, e ku veç Ndoc Gjetjes, merrte pjesë edhe Ndoc Papleka, Rudolf Marku, Preç Zogaj, Skënder Buçpapaj, Besnik Mustafaj e ndonjë tjetër që nuk më kujtohet tani.

Read Full Post »

HARTAT E MOSBESIMIT

Çështja e marrëveshjes së kufirit detar me Greqinë u përfol me javë të tëra në mediat e Tiranës; qeveria u akuzua se është treguar “dorëlëshuar” në negociatat, duke i dhënë vendit fqinj më shumë sipërfaqe detare nga ç’i takon, përkundrejt favoresh, premtimesh, lëshimesh, miklimesh, privilegjesh ose dhuratash të paspecifikuara; ose thjesht për shkak të inkompetencës ose të korrupsionit të administratës dhe të grupit të ekspertëve.

Read Full Post »

BESIMI NË INSTITUCIONE

Cilave institucione u besojmë më shumë, cilave më pak?

Përgjigjja ndryshon sipas kulturave, ekonomive dhe sistemeve politike, edhe pse disa prirje të përgjithshme ekzistojnë.

Read Full Post »

KUNDËR RINGJALLJES

Kur diskutohet për krimin ndër shqiptarë këto 20 vjetët e fundit, shpesh mes shkaqeve të mundshme përmendet edhe rigjallërimi i Kanunit; me “kanun” duke u nënkuptuar, si rregull, ligji zakonor – p.sh. Kanuni i Lekës, ose kanune të tjera të ngjashme.

Nga ana e tyre, antropologët dhe juristët vënë në dukje se një pjesë e mirë e vrasjeve dhe lëndimeve mund të përligjen me traditën kanunore, por në të vërtetë nuk i përgjigjen asaj tradite. Duket sikur Kanuni nuk është ringjallur, veçse në disa trajta primitive dhe mekanike, të cilat i referohen dëshirës për të marrë hak.

Read Full Post »

NGËRÇ INSTITUCIONESH

 

Për çfarë ndodhi me ish-ministrin Ylli Pango mund të diskutojmë dhe, në të vërtetë, kemi diskutuar nga disa këndvështrime: abuzimi prej zyrtarit të lartë në detyrë, shkelja e privatësisë të një personi publik, roli i televizionit komercial në demaskimin e krimit… Të gjitha këto aspekte janë të lidhura mes tyre, por njëkohësisht u referohen dukurive të ndryshme të jetës publike dhe private, në një vend që kërkon të modernizohet, si Shqipëria.

Read Full Post »

PERKTHIME INSTITUCIONESH

Duke komentuar për një shkrim para pak ditësh, GH përmendi problemet që dalin nga përkthimi i keq të ligjeve dhe akteve nënligjore, i cili për nga dëmi mund të krahasohet me një bombë me veprim të ngadalshëm në të drejtën shqiptare; sidomos sa kohë që një jurist i zoti mund të mbështetet në formulimin e keq ose alogjik të një akti, për ta kundërshtuar ose rrëzuar, ose për të përligjur shkeljen e tij të supozuar.

Read Full Post »