PAQJA ME TJETRIN

Kam shkruar disa herë, këtu në blog, se Kanuni (i Lek Dukagjinit), në pjesën që merret me gjakmarrjen, më shumë se sistem i institucionalizimit të dhunës ndoshta duhet parë si sistem i kufizimit ose disiplinimit të dhunës.

Kjo m’u kujtua tani që diskutonim për format e kontaktit me Tjetrin në qytet, përkatësisht në fshat, në shoqërinë tradicionale shqiptare.

Si rregull, individi në qytet është më i lirë se në fshat; atje ku fshatari ia delegon vendimin një sistemi normash të pashkruara, qytetarit shpesh i detyrohet të zgjedhë vetë; dhe zgjedhja është vërtet shprehje e lirisë, por sjell me vete edhe stres, edhe përgjegjësi personale.

Read Full Post »

ILIRËT NË KANUN

Vrasjet për gjakmarrje pothuajse nuk përbëjnë më lajm sot, aq sa gazetat dhe TV-të fare mirë mund t’i zëvendësojnë me një counter, si ato që sheh në sheshet e botës për borxhin publik ose tonazhin e gazit karbonik në atmosferë; edhe pse, për natyrisht, familjet, miqtë dhe të afërmit e viktimave, katastrofa nuk është më pak e tillë, ngaqë i përshtatet një motivi tashmë të konsumuar.

Megjithatë, tek lexoja sot për një vrasje të freskët të dy vëllezërve Shkreta, në Fushë-Mamurras, më tërhoqën vëmendjen emrat e tyre, Gentian dhe Ledi; si dhe emri i vrasësit të dyshuar, Jetmir; e më në fund emri i viktimës së parë, ose i ndezësit të kësaj bombe me shpërthim të ngadalshëm: Endri (në disa gazeta ky del edhe si Indrit).

Read Full Post »

UDHËTIM ME LAVJERRËS

 

Vrasja – një mes të shumtave – që kap kryetitujt e mediave: një vajzë fare e re vret të dashurin e vet. Thuhet se “ai” e kish rrëmbyer, se e mbante me forcë, se e mbante si skllave seksi; se kërkonte ta trafikonte, ta çonte përtej detit, ta shiste si robinjë.

Ngrihet pastaj i ati i vrasëses dhe e falënderon të bijën në publik, sepse “i shpëtoi nderin.” Një farë ligjërate mesjetare, primitive, arkaike për gjakun e marrë dhe gjakun e pashlyer përcillet edhe ajo, si pa të keq, nga mediat.

Rrjetet sociale e përjetojnë vrasjen si drejtësi të vënë në vend, si vetëmbrojtje, si gjest të skajshëm proteste nga viktima kundër përndjekësit, si apoteozë të vetëgjyqësisë. Nga të gjitha anët burojnë mesazhe përgëzimi për gjestin dhe thirrje që autores t’i njihet pafajësia.

Read Full Post »

PËRTEJ RENDIT PUBLIK

Vranë një 17-vjeçare në Dukagjin: Marie Cuku quhej. U tha se e vranë “për gjak” ose “me Kanun”, së bashku me gjyshin e saj.

Natyrisht, Kanuni sot është katandisur në një motivim publik të çdo vrasjeje për motive të dobëta: në Mesjetë thonin se më bëri Djalli që të vras ose të vjedh; këta tani e kanë zëvendësuar Djallin me Kanunin, aq më tepër që ky i fundit tingëllon si më fisnik ose më kombëtar.

Read Full Post »

REAKSIONARI LEKË D.

Natyrisht së pari duhet të biem në një mëndje se çfarë kuptojmë me fjalën reaksionar. Të paktën se çfarë kuptoj unë, por meqenëse nuk kam një përkufizim timin po sjell këtu se çfarë kuptimi i jep trajtës mbiemërore Fjalori i Gjuhës Shqipe (1980) : REAKSIONAR mb. 1. Që bën pjesë në forcat e reaksionit, i reaksionit; që mbështet dhe përkrah reaksionin, që i shërben reaksionit. Politikë (ideologji) reaksionare. Pikëpamje (ide) reaksionare. Qëndrim (veprim) reaksionar. Qeveri (organizatë) reaksionare. Forca (qarqe) reaksionare. Element reaksionar. Vend reaksionar. Shkrimtar reaksionar. Libër (film) reaksionar. Shtypi reaksionar etj.

Read Full Post »

POLITIKË BAJRAKTARËSH

nga Doan Dani

Nga Kosova në Shqipëri, metodat e konsumimit të debateve politike brenda kastave janë mbase elementi më i përbashkët mes dy shteteve. Mungesa e tolerancës, pandryshueshmëria e subjekteve politike, nepotizmi, korrupsioni, shoqërohen me etikën e ofendimit dhe të urrejtjes. Sikur të u mos mjaftonte korniza politike, zbaviten me ndërhyrje në çështje që, të paktën për nga niveli i njohurive, janë plotësisht të huaja për to.

Read Full Post »

NJË MIK NË AFRIKË

Josip Idromeno. Kush është ky Josip Idromeno?

Nga emri, të kujton një jugosllav të famshëm, Titon; nga mbiemri, një artist tonin të traditës nga Shkodra, Kol Idromenon.

Josip Idromeno, në të vërtetë, është shqiptar Kosove, 48 vjeç, lindur në Prizren; ai peshon 120 kg, është 1.90 m i gjatë, flokëthinjur, me sy bojëkafe. Ish luftëtar i UÇK-së, më parë parashutist në Armatën Jugosllave, ka punuar herë pas here si bodyguard dhe ndonjëherë kamionist; më pas është aktivizuar si mercenar në Afrikë.

Read Full Post »

KODI I LAPËRDHIVE

Duke lexuar komentet e kolegëve në temat e mëparshme, m’u krijua bindja se disa prej nesh nuk e kanë të qartë se çfarë është dhe për çfarë shërben parlamenti pikërisht, në një demokraci parlamentare.

Tani, të mos e dish këtë nuk është ndonjë katastrofë; katastrofa fillon kur fillon të flasësh për çështjen, madje të prezantosh opinione të mirartikuluara, pa e pasur idenë se për çfarë po flitet.

Read Full Post »

PAJTIMTARË VRASJESH

Lajmi për veprimtarinë e pajtimit të gjaqeve në Shqipëri duket si normal, ndonëse i tillë nuk është.

Read Full Post »

KANUNI SI ALIBI

Një film francez që pashë tani së fundi, Nid de guêpes, ku një bandë jashtëzakonisht e dhunshme kriminelësh shqiptarë pikturohej e themeluar e tëra mbi Kanunin dhe gjakmarrjen, më bëri të mendoj për stereotipizimin që po ia bëjnë dhe që po ia bëjmë shqiptarit të sotëm nëpërmjet këtij kodi zakonor arkaik.

Read Full Post »

BESA NË SKENË (II)

Në fakt, unë nuk desha ta diskutoj çështjen e besës shqiptare në shkrimin e parë, sepse nuk e njoh aq sa duhet; ose më mirë nuk e njoh aq sa për të thënë diçka të re.

Përkundrazi, kam bindjen se pasqyrimi i besës në një vepër arti mund të bëhet pavarësisht prej origjinës etnografike të asaj praktike ose mekanizmi zakonor; ose raporteve midis prejardhjes së temës dhe prejardhjes së artistit vetë ose publikut.

Read Full Post »

QASJE NDAJ KANUNIT

Megjithë cektësinë karakteristike të trajtimeve, tema e Kanunit është gjithnjë e pranishme në ligjërimin publik shqiptar, aq më tepër kur Kanuni sillet si mekanizëm që përligj disa vrasje veçanërisht të shëmtuara ose dukuri të tjera shoqëruese, si ngujimi, të cilat janë tashmë pjesë e kronikës së zezë.

Read Full Post »