GJIMNAZISTËT NË MIT

Me shkrimet e mëparshme u përpoqa të argumentoj se, në tekstet e historisë së shqiptarëve për klasën e 12-të të shkollës së mesme, periudha e lashtësisë dhe çështjet e etnogjenezës janë trajtuar në mënyrë joshkencore, për të ushqyer jo dijen racionale, por mitin kombëtarist.

Përtej argumentimeve në hollësi, të cilat lexuesi i gjen në shkrimet përkatëse, dua të kujtoj këtu se mangësitë kryesore të trajtesave lidhen me (1) teorinë (pseudo-teorinë) e autoktonisë absolute, sipas së cilës jo vetëm shqiptarët, por edhe ilirët e pellazgët janë autoktonë dhe janë formuar pikërisht në trojet ku jetojnë sot shqiptarët dhe (2) shpërfilljen pothuajse të plotë që i bëhet indo-europianistikës.

Read Full Post »

GJIMNAZISTËT MES ILIRËVE

Që shqiptarët rrjedhin prej ilirëve, këtë e dinë edhe trakët. Që këtej, nuk habitemi për vendin që u është lënë ilirëve në tekstet e historisë së popullit shqiptar për klasën e 12-të të shkollës së mesme. Kështu ka qenë, kështu do të jetë në amshim.

Read Full Post »

KORFUZI NË FOKUS

Një debat i mëparshëm më bëri të klikoj në faqen hyrëse të sajtit Vargmal, ku më tërhoqën vëmendje, veç të tjerash, disa harta në mënyrën dëshirore, njëra e Shteteve shqiptare dhe rajoneve të pushtuara (Shqipëri Perëndimore, Shqipëri Lindore, Luginë, Malësi, Shqipëri Jugore) dhe tjetra e Krahinave të Shqipërisë (Malësi, Dardani, Arbëri, Çamëri). Efekti është ai i një videoloje strategjike – vetëm ushtritë dhe flamurkat mungojnë.

Read Full Post »

A NEW KID IN TOWN

Për AKZ-në, si ngjyrë të re në spektrin e politikës shqiptare kemi folur dhe do të kemi rast të flasim sërish.

Sa herë mendoj për këtë lëvizje, e shoh veten të ndarë më dysh: (1) nga një anë nuk pajtohem dot me identitetin e saj të shpallur si parti kombëtariste, që ka në krye të programit të vet bashkimin kombëtar dhe çështje të tjera të dashura për të djathtën nacionaliste; meqë mbetem i mendimit se “kombëtarizmi” duhet t’i karakterizojë të gjitha partitë politike – kryesisht në trajtat e gatishmërisë për shërbim publik; se asnjë forcë politike nuk mund ta monopolizojë atë, pa ngjallur dyshime të forta për demagogji dhe populizëm; (2) nga ana tjetër, e kuptoj se, sot për sot, nuk po ka rrugë tjetër praktike për të dalë nga statu quo-ja dhe për të hequr, me rrugë demokratike, elitat e sotme të korruptuara nga pushteti, përveçse nëpërmjet një lëvizjeje me natyrë kombëtariste, populiste.

Read Full Post »

KULTURA DHE RIPËRTYPJA

Kush është përpjekur të ndjekë dinamikat e kulturës shqiptare këto njëzet vjet do të ketë vënë re një kundërti të papritur mes lirisë së shprehjes dhe hapjes ndaj botës nga njëra anë, dhe kthimit këmbëngulës me fytyrë nga e shkuara, nga ana tjetër.

Gati-gati, duket sikur kultura kombëtare, e parë në aspektin sinkronik ose si komunikim vlerash, nuk e ka përballuar dot as lirinë, as hapjen, as shembjen e gardheve e të censurave, por është tërhequr në vetvete, duke kërkuar strehë dhe ngushëllim në diakroni.

Read Full Post »

FISTULA ME TË SHKUARËN (II)

Kur na qëllon të flasim për emrat e përveçëm në një kulturë, gjithnjë përfundojmë duke folur jo aq për emrat, sesa për procesin e emërtimit ose të “pagëzimit” (e vendos këtë fjalë në thonjëza për ta dalluar nga pagëzimi i mirëfilltë); i cili ka natyrë më tepër antropologjike dhe sociologjike, sesa gjuhësore të mirëfilltë.

E dimë që emri që ia vëmë fëmijës, si rregull, shpreh një dëshirë të prindit ose të kumbarës; dhe shpesh në këto dëshira mund të lexojmë çfarë e vë në lëvizje shoqërinë dhe kulturën për një moment të caktuar. Natyrisht, edhe vullneti për ta përfshirë fëmijën, nëpërmjet emrit, në një traditë të caktuar – p.sh. familjare, kur ia vë emrin e një gjyshi; ose fetare, kur ia vë emrin e një shenjti – është edhe ai një lloj dëshire.

Read Full Post »

FISTULA ME TË SHKUARËN

Më bëri përshtypje, para disa ditësh, komenti i një vizitori në blog, i cili e merrte për të mirëqenë që emri shqiptar mysliman Omer (ose Omar) qenkësh vijim i emrit të poetit të lashtë grek Homer.

Natyrisht, prej askujt nuk mund të kërkosh që të njohë etimologjinë e emrave të përveçëm të njerëzve – fushë e specializuar e onomastikës, me të cilën merren vetëm një grusht dijetarësh.

Read Full Post »

SHQIPËRIA IMAGJINARE

Prej ditësh po vlon debati në mediat rreth mënyrës si trajtohet Perandoria Osmane dhe periudha e sundimit osman në tekstet tona shkollore të historisë.

Megjithëse në debat marrin pjesë historianë profesionistë dhe të tjerë intelektualë të shquar në fushat e tyre, niveli i shkëmbimeve lë për të dëshiruar, meqë pjesëmarrësit duket sikur parapëlqejnë ta likuidojnë problemin duke pretenduar se nuk ekziston.

Read Full Post »

FOLKLOR SHKENCOR

nga Doan Dani

Përpara disa javësh zjarri shkrumboi vegjetacionin modest në malin e Taraboshit dhe vendi i dytë në Evropë për ritmet e rritjes ekonomike, sipas një legjende qeveritare, e përballoi sfidën natyrore në pritje të ndërmjetësimit hyjnor. Dëmi ekonomik dhe ekologjik si gjithmonë nuk shqetëson autoritetet përkatëse dhe as masën, e deri këtu nuk kemi përse të skandalizohemi. Mirëpo, kur vëren se Mali i Zi, një shtet demografikisht më i vogël se Tirana, pa rritjen ekonomike të Shqipërisë, madje i banuar tërësisht nga “malokët” – duke huazuar një etiketë standarde –, zotëron avionë të posaçëm në shuarjen e zjarreve, nuk mund të mos argëtohesh nga pretendimet e flirteve nacionaliste mbi superioritetin tonë etnik, që aktualisht gumëzhijnë nëpër media, e gjithashtu nuk mund të mos trishtohesh nga memoria e paraardhësve tanë të cilët luftuan përgjatë ngjarjeve historike të konsumuara në urën kohore mes shekujve XIX dhe XX, që ato shkrepa të ishin shqiptare.

Read Full Post »

HISTORI E INSKENUAR

Thirrjet për rivështrim të historisë po i dëgjojmë prapë së fundi, së bashku me reagimet disiplinore ndaj tyre; por dukuria vetë nuk përfaqëson ndonjë risi në vazhdën e debateve kulturore mes shqiptarëve; meqë e ndesh që në fillimet e përpunimit të vetëdijes kombëtare gjatë Rilindjes.

Këtë herë zjarrin e indinjatës e rindezi një kërkesë e qeverisë turke për ndryshim të teksteve shkollore të historisë në Republikën e Kosovës; edhe pse kjo kërkesë u shërbeu, në fakt, vetëm si pretekst të njëjtave palë që i njohim tashmë, për t’i formuluar edhe një herë e me shkronja të mëdha pozicionet e tyre dhe krekosjet morale.

Read Full Post »

POLITIKË ME METAFORA

Në një opinion të botuar në gazetën Shqip, por të rimarrë pastaj anembanë Internetit, Albin Kurti shkruan për gjallërimin artificial të temave dhe të polemikave fetare në Kosovë.

Sipas tij, “Islami e krishterimi nuk janë rrezik për kombin shqiptar. Territori kombëtar dhe pasuritë kombëtare janë në rrezik dhe jo identiteti kombëtar.”

Read Full Post »

HISTORIANË TË RREZIKUAR

Edhe historian, edhe kombëtarist (nacionalist): a ka ndonjë gjë që nuk shkon brenda këtij çiftimi?

Këtë e diskutuam tani së fundi, kur folëm për disa veprimtari jashtëzakonisht publike të historianit Pëllumb Xhufi – të cilat nuk kanë të bëjnë me profesionin e tij si historian, por me zotimin e tij qytetar.

Read Full Post »

GJITHNJË NISEMI PËR MIRË

Të ndryshosh toponimet “e huaja” është një nga ato lloj ndërhyrjesh në gjuhë, dhe më tej në kulturë, të cilat nuk dihet se çfarë pasojash do të sjellin, njëlloj sikurse nuk dihet nëse do të kenë apo jo sukses.

Toponimet, pavarësisht nga origjina, janë të integruara në perceptimin që i bën banori territorit; dhe njëjtësia e tyre, ose përkimi univok midis emrit dhe vendit vetë, mbështet drejtpërdrejt njëjtësinë e realitetit.

Kulturat politike autoritare e kanë për zemër ndërhyrjen në gjuhë; sidomos kur duan që gjuha, të paktën në versionin e saj formal, të pasqyrojë ideologjinë e pakicës në pushtet. Një kulturë politike kombëtariste do të kërkojë, si rregull, “pastrimin” e gjuhës nga elementi “i huaj”, sikurse do të kërkojë, në përgjithësi, “pastrimin” e kulturës nga elementi “i huaj”.

Read Full Post »

E KUQJA DHE E ZEZA

Aleanca Kuqezi po përvijohet tashmë si forcë politike në periferi të sistemit politik shqiptar, diçka midis lëvizjes dhe partisë, më tepër si një koagulim rreth një refuzimi ose një ‘jo’-je ndaj establishment-it, sesa një ndërmarrje e motivuar pozitivisht.

Sikurse dihet, kristali që e ka precipituar këtë dukuri është regjistrimi i popullsisë mbi baza etnike, që do të kryejë qeveria Berisha dhe që, sipas përfaqësuesve të kësaj aleance, rrezikon integritetin etnik të shtetit shqiptar.

Read Full Post »