GJENI GOJË DHE PËRGJIGJUNI

Më tërhoqi vëmendjen një shkrim i Saimir Loljes, botuar sot në rubrikën e opinioneve, te Shekulli.

Nuk e njoh autorin, por kam frikë se është i njëjti me personin që, në këtë faqe, prezantohet si profesor i inxhinierisë kimike, në Ryerson Polytechnic University, Toronto, Canada.

Në shkrimin te Shekulli, Lolja flet për rolin e elementit shqiptar në Perandorinë Osmane, edhe pse nuk kuptohet mirë nga ç’pozita.

Perandoria Osmane, në këtë artikull, kushedi ngaqë kishte një sulltan në krye, quhet “sulltanat”; dhe veç kësaj nuk mungojnë as teza tepër të guximshme, si kjo që “[S]hqiptarët humbën në fillim të shekullit XX atë që njihet tani si Turqi,” dhe kjo tjetra që “[M]ë 1821-1832 kur për shkaqe të ngjashme dhe të një lufte fetare midis shqiptarëve të besimit mysliman dhe atyre të krishterë, shqiptarët humbën atë që sot quhet Greqi.” dhe “Si rrjedhojë, doli një shtet i përbërë nga shqiptarë ortodoksë fundamentalistë që ndryshe njihen tani si grekë.”

Read Full Post »

FLASIM E S’MERREMI VESH

Lexoj te Shekulli se, sipas një sondazhi të kryer nga Departamenti i Gjuhësisë i Fakultetit të Historisë dhe të Filologjisë të UT, studentët që marrin diplomën e shkollës së lartë nuk zotërojnë as normat elementare të shqipes.

Këtë ne të tjerët e dinim prej kohësh, por është gjithsesi mirë që të thuhet tani edhe në nivel institucional.

Me këtë rast, edhe dekani i atij Fakulteti, Shezai Rrokaj, njoftoi se po përgatitet futja e lëndës së “Kulturës së Gjuhës” në vitin e parë të studimeve të të gjitha fakulteteve të UT.

Read Full Post »

PIERRE MENARD NË METRO

Mbrëmë qëllova të isha duke pritur një tren të metrosë në stacionin e 23^rd Street në Manhattan, kur dëgjova sistemin e njoftimit publik të lajmëronte se një tren N po i afrohej stacionit.

Në shumë stacione njoftime të tilla tashmë janë automatizuar dhe transmetohen nëpërmjet një sistemi të kompjuterizuar.

There’s a Queens-bound N train approaching the station.

Tha zëri prej gruaje, dhe pastaj, vetëm një sekondë më pas, përsëriti:

There’s a Queens-bound N train approaching the station.

[Një tren N për Queens po i afrohet stacionit.]

Mesazhi i dytë ishte absolutisht i njëjtë me të parin; kopje perfekte, e përftuar nga i njëjti regjistrim numerik, i ruajtur në të njëjtin disk të fortë; i njëjti zë, i njëjti intonacion, për të njëjtin informacion.

Read Full Post »

FJALË TË REKRUTUARA

Një kolege më njoftoi, në faqen e Gastares në FB, se në një emision lajmesh të TV Klan-it kish dëgjuar shprehjen e mnershme:

Gjatë lançimit të çeljes së konkursit

Dukuria, sa absurde aq edhe tipike, hedh dritë mbi mekanizmin si depërtojnë dhe përdoren fjalët e huaja “të panevojshme” në shqipen publike.

Read Full Post »

DREJTSHKRIM APO STILISTIKË?

Në parim, të gjitha gjuhët që shkruhen me alfabet, adoptojnë në krye parimin fonologjik, i cili mund të thjeshtohet në “një tingull, një shkronjë”; edhe pse me kalimin e kohës kjo situatë vjen e bëhet problematike.

Dihet se shkrimi, sidomos në kushtet e alfabetizimit masiv – ose kur shumica e folësve të një gjuhe dinë shkrim e këndim – luan rol konservativ në gjuhë, duke i frenuar prirjet e natyrshme të shqiptimit për të evoluar, sipas parimit të ekonomizimit të energjisë, ndikimit të dialekteve, modës dhe faktorëve të tjerë.

Ne e pranojmë me lehtësi që shqipja standard shkruhet ashtu siç shqiptohet, por tashmë duhet të pranojmë, me po aq lehtësi, që shqipja standard shqiptohet ashtu siç shkruhet; me fjalë të tjera, që norma drejtshqiptimore ndjek normën drejtshkrimore.

Read Full Post »

EKSPERTI DHE AUTORITETI

Ekspertët, intelektualët dhe publiku – kësaj teme i jemi kthyer më se një herë në blog.

Teksa figura e intelektualit, në skenën e tanishme të debatit publik shqip, është përdhosur disi nga abuzimet që janë bërë me të dhe sidomos nga pozat dhe protagonizmi i kandidatëve të ndryshëm për titullin e “intelektualit të popullit”, figura e ekspertit e ka ruajtur disi prestigjin, meqë për publikun eksperti ende konstituohet si njeriu që di, ose në zotërim të një dijeje të specializuar, të cilën e vë në shërbim të interesit të përgjithshëm.

Read Full Post »

NGA GJUHA TE SHQIPJA

nga Ilir Yzeiri

Para disa ditësh në faqet e “Shekullit” u shfaqën mendime e opinione për problemet e gjuhës shqipe prej kolegëve të mi Ardian Vehbiu dhe Ardian Klosi. Do të doja të përfshihesha në këtë diskutim jo aq për të shtuar ndonjë zhurmë të panevojshme, sesa për ta zgjeruar debatin dhe, me këtë rast, do të doja të shpresoja se në këtë debat mund të përfshihen edhe të tjerë, veçanërisht filozofë, sociologë, historianë të gjuhës, shkurt, profesionistë të shkencave humane e social-psikologjike.

Read Full Post »

LUFTË ME MULLINJTË

Në kolonën e vet te Panorama, Edmond Tupja ndalet sot në ligjërimin e TVSh-së, duke vajtuar, ndër të tjera, përdorimin e “huazimeve të panevojshme.”

Tema është me interes, edhe ngaqë i kam kushtuar jo pak shkrime në këtë blog dhe gjetiu.

Për fat të keq, Tupja gabon që te emërtimi “huazime të panevojshme” – meqë ato fjalë janë patjetër të nevojshme për ata që i kanë përdorur, edhe pse Tupes mund t’i duken të panevojshme.

Read Full Post »

IDIOLEKTI I KRYETARES

Pashë, të regjistruar, një pjesë të intervistës që ia dha Kryetarja e Parlamentit, Jozefina Topalli, Blendi Fevziut këtë javë.

Jo se kisha ndonjë kureshtje të madhe të dëgjoja çfarë kishte për të thënë z. Topalli, sesa për të dëgjuar si do ta fliste ajo shqipen, pas polemikave të fundit në shtyp.

Read Full Post »

LOKALIZMI NË FOLTORET PUBLIKE

Dje lexova në shtyp për një shkëmbim, të pazakontë, mes Presidentit Topi dhe Kryetares së Kuvendit Topalli, në lidhje me shqipen e ligjëruar në publik.

Vërejtjes së Presidentit Topi se Topalli “duhet të flasë korrekt gjuhën shqipe, duhet të mësojë artin e komunikimit”, Kryetarja Topalli iu përgjigj se ajo “flet me krenari dhe vetëdije shqipen më të bukur, atë shqipe që foli Gjergj Fishta, Kol Idromeno, Fadil Kraja, Migjeni dhe Luigj Gurakuqi.”

Kësaj replike, zyra e shtypit e Presidentit iu përgjigj pastaj se  “po të ishin gjallë Gjergj Fishta, Kol Idromeno, Migjeni e Luigj Gurakuqi do të ndiheshin të fyer nga kush i përfaqëson me mungesën e etikës, kulturës politike e institucionale dhe respektit për shqipen zyrtare në Republikën e Shqipërisë”.

Read Full Post »

SHQIPJA DELEDASH

A ka dinjitet gegnishtja për me qenë e folme publike? Këtë pyetje bënte Ardian Ndreca, në një shkrim të paradokohshëm botuar në MAPO dhe pastaj rimarrë nga ResPublica.

Pyetja është nga ato që, në anglishte, i quajnë loaded, sa kohë që shqipja, në momentin e tanishëm, nuk ka nevojë për një të folme të re publike; por vetëm që, folësit e saj publikë, ta respektojnë.

Read Full Post »

MJERIMI I DISKURSIT PUBLIK

Dje botova një shkrim për çështje të kulturës së gjuhës te ResPublica; siç e prisja, pati disa komente negative, meqë shkrimi drejtohej pikërisht kundër një refleksi të kushtëzuar që i ka rrënjët të thella në pavetëdijen tonë gjuhësore.

Meqë m’u duk se në disa prej komenteve më kishin paragjykuar, vendosa t’u përgjigjem kritikave, duke shfrytëzuar hapësirën e rubrikës Authors vs. Readers me mendimin se edhe trajtimi i mëtejshëm i çështjes do të ndihmonte lexuesit për të kuptuar, së paku, se problemi deri më sot ka të bëjë edhe me vetë mënyrën si shtrohet.

Read Full Post »

KOHË PËR PSIKIATËR (II)

Gjesti i “zysh” Florës, në takimin e studentëve të Universitetit Politeknik me kandidatin për kryebashkiak të Tiranës Lulëzim Basha, u përshëndet nga një palë, u stigmatizua nga një palë tjetër. Këto reagime, të ndara madje të polarizuara sipas fronteve të përplasjes elektorale, nuk i bëjnë drejtësi gjestit; madje, a posteriori, edhe ato që e përkrahin.

Read Full Post »

KOHË PËR PSIKIATËR

I kemi ndjekur të gjithë komentet për incidentin që ndodhi pak ditë më parë, në Universitetin Politeknik të Tiranës, kur një pedagoge e atjeshme iu drejtua kandidatit të PD-së për Bashkinë e Tiranës, z. Lulëzim Basha, me fjalët “Vrasës!”.

Natyrisht, ky cilësim i rëndë nuk kish të bënte me fushatën e Bashës për kryebashkiak, por me të qenët e tij ministër i Brendshëm, ditën që forcat e drejtuara prej tij vranë (pas gjase, ose allegedly, siç thonë anglo-saksonët) katër protestues në bulevard.

Read Full Post »