ARIU NË SALLË

Cirku meriton respekt si formë e dëfrimit masiv, sidomos nga prindët që shpien atje fëmijët; por një kulturë që e gjen veten, madje realizohet, në marrëdhëniet e publikut me spektaklin në cirk nuk është për t’u mburrur.

Nga latinët kemi trashëguar, mes shumë urtësish të tjera, edhe shprehjen panem et circenses, “bukë dhe cirk”, e cila përshkruante një sistem të kontrollit të masave nëpërmjet ushqimit falas, banjave publike, shfaqjeve me gladiatorë dhe kafshë ekzotike, gara sportive dhe të tjera evente publike për turmat.

Read Full Post »

PIKTORË DHE KËPUCARË

Për piktorin grek Apelles, të shekullit IV p.e.s., Plini i Vjetri rrëfen si njëherë një këpucar (sutor, në latinishte), teksa po shihte një vepër të tij të ekspozuar mu para atelijesë së piktorit, vërejti se kishte një gabim në mënyrën si ishte paraqitur këpuca e njërit prej personazheve në tablo.

Apelles-i, që ishte fshehur aty afër, dhe përgjonte se ç’thoshin njerëzit për veprën e tij, e dëgjoi këtë vërejtje të këpucarit dhe, po atë natë, e korrigjoi gabimin.

Të nesërmen, këpucarit i ra rruga sërish andej dhe kur pa që vërejtja e tij për këpucën kish qenë e drejtë, mori zemër dhe filloi të bëjë edhe disa vërejtje të tjera, për mënyrën si e kish pikturuar Apelles-i këmbën e po atij personazhi; me ç’rast Apelles-i vetë nuk duroi dot më, por doli që nga vendi ku ishte fshehur, duke thënë: ne sutor ultra crepidam, “këpucari le të mos shkojë më tutje.”

Read Full Post »

PIRAMIDA SI GUR

Vera e këtij viti e gjeti të ashtuquajturën Piramidë nё qendёr tё debatit publik, i cili u zhvillua me tone tejet tё ashpra e pёr njё kohё relativisht tё gjatё. Pavarёsisht se diskursi publik u nyjёtua larmishёm, duke filluar nga pikёpamja historike deri tek ajo urbanistike, vorbulla e ballafaqimit tё ndezur e çoi drejt e nё vrimёn e zezё tё politikёs. Nga ajo vrimё mendimet e ndryshme dilnin rregullisht njёpёrmasore, njёngjyrёshe, monotone, sepse e humbnin veçorinё e interpretimit, individualizmin, sinqeritetin, duke u sintetizuar bardhёezi me ngritjen ose uljen e gishtit ndaj prishjes ose jo tё Piramidёs. Nё qoftё se ligjёratёn publike do ta pёrfytyronim gjeometrikisht, Piramida erdhi e u pёrftua si njё gur kufitar, si njё mur ndarёs midis kampeve armike, si njё vijё demarkacioni ushtarak.

Read Full Post »

PASPIRAMIDA

Për ndërtesat e arkitekturës moderniste kanë thënë se nuk i mbijetojnë dot destinimit të tyre, në kuptimin që ka një lidhje të pazgjidhshme, pothuajse fatale, mes funksionit të tyre të paramenduar dhe ekzistencës së tyre në qytet. Një burg i ndërtuar sipas preceptit modernist, nuk përshtatet dot në spital; as një supermarket në hotel ose galeri artesh.

Tani, nëse kjo vlen edhe për Piramidën tonë në Tiranë, objekt i kaq e kaq debatesh dhe instrumentimesh politike, varet nga shumë faktorë – duke filluar që nga natyra moderniste e ndërtesës, e cila mund të diskutohet gjatë. Por që Piramida e ka humbur funksionalitetin e vet fillestar, të qenët muzé ose mauzoleum i Enver Hoxhës, për këtë të gjithë biem dakord. Sikurse biem dakord që kjo ndërtesë publike nuk u është përshtatur dot kushteve të reja, duke mbetur më shumë e zbrazët në vite, sesa e mbushur – me njerëz, veprimtari dhe ide.

Read Full Post »

ALIBI TË RREZIKSHME

Komisioni hetimor i grupit parlamentar të PD-së ua ka rikthyer qytetarëve shqiptarë modelin e gjyqeve popullore. Funksioni i këtyre lloj gjyqeve është dyfish. Nga njëra anë këto gjyqe, duke mos pasur ndëshkueshmëri të rreptë ndaj dëshmive të rreme, funksionojnë si makinë propagandistike, gjë që nga ana tjetër justifikon dhe legjitimon funksionin e dytë të tyre, dhunën policore të ushtruar nga shteti.

Read Full Post »

DEMOKRACIA NË SHAH

Më 10 shtator 2010, të apasionuarit pas shahut anembanë patën rast të ndiqnin, online, një ndeshje të pazakonshme: më një anë, danezi Magnus Carlsen, që është edhe lojtari më i fortë sot në botë, për nga koeficienti ELO; më anë tjetër, bota mbarë, e udhëzuar nga tre mjeshtër të mëdhenj: amerikani Hikaru Nakamura, frëngu Maxime Vachier-Lagrave dhe hungarezja Judit Polgar; që të tre pjesë e elitës shahistike ndërkombëtare.

Read Full Post »

SEMAFORËT E ARTIT

Jorida Pasku, te Shekulli, shkruan për ekspozitën “Kush ka frikë nga e kuqja, e verdha, jeshilja”, të hapur në Vlorë, me punë të artistëve shqiptarë bashkëkohorë Anri Sala, Alban Muja, Adrian Paci, Driant Zeneli, Artan Shabani dhe Fani Zguro.

Ekspozita, në thelb, ka dështuar, meqë nuk ka arritur të tërheqë vizitorin dhe artdashësin.

Read Full Post »

POLITIKA NË SHISH-E

Miratimi i ligjit të ri për SHISH-in duket temë kryesore në politikën e ditës, në Tiranë. Siç mund të pritej, Berisha me të vetët po bëjnë të pamundurën për ta kaluar ligjin në parlament, opozita është parimisht kundër; siç nuk mund të pritej, LSI-ja e Metës po sillet si ndryshore e çmendur.

Read Full Post »

SQARIM I MËRZITSHËM

Nuk është hera e parë që, kur guxoj të shkruaj për ndonjë temë për të cilën “nuk kam përgatitjen e duhur akademike”, do të ngrihen zëra të shqetësuar në protestë.

Read Full Post »

BESIMI NË INSTITUCIONE

Cilave institucione u besojmë më shumë, cilave më pak?

Përgjigjja ndryshon sipas kulturave, ekonomive dhe sistemeve politike, edhe pse disa prirje të përgjithshme ekzistojnë.

Read Full Post »

AUTOPSI E ZEMERATES

Tema e “Skënderbeut” të Schmitt-it nuk ka qenë e vetmja e diskutuar në faqet e Shekullit këto ditë, meqë çështje të ngjashme janë rrahur edhe në lidhje me artikullin e Auron Tares për pikturën shkëmbore të Trenit, të cilin e kemi analizuar edhe këtu në blog.

Read Full Post »

SHKALLET BOSH

 

Ju bëjnë edhe ju përshtypje fotot e ndeshjeve të futbollit të superligës shqiptare ku duken shkallët e stadiumeve gjithnjë të zbrazëta? Jo gjysmë të mbushura, ose me pak spektatorë, por bosh fare, xhan-xhin, aq sa futbollistët të ankohen se po i bezdis zhurma e trafikut nga përjashta.

Read Full Post »

FILMI SHQIPTAR NE MUZG

 

Alma Mile, në Shekulli, pyet se pse filmin shqiptar nuk shkon ta shohë njeri në kinema.

Arsyeja e këtij shkrimi duket të ketë qenë publiku i paktë që ndoqi premierën e filmit Koha e kometës, me regji të Fatmir Koçit, në qytetet kryesore të Shqipërisë: gjithsej 2100 spektatorë.

Read Full Post »

PARADOKSI I TEJPAMJES

Lajmet e këtyre ditëve të fundit për eksperimentin që do të kryhet së shpejti në Zvicër në një përshpejtues të nëndheshëm grimcash subatomike (Large Hadron Collider), më kujtuan rolin e rivlerësuar të vrojtuesit ose të eksperimentuesit në shkencën moderne.

Read Full Post »