Posted in Antropologji, Gjuhësi, Sociologji, tagged fjala e huaj, Legjenda e misrit, Migjeni, padija, patriotizmi, purizmi on October 27, 2012 | 45 Comments »
Në një forum online, diskutohej për një artikull të Aleksandër Çipës, me titullin “Varfëria po zgjon ‘apoteozën’ e dritave.”
Artikulli, që mund të lexohet këtu, flet për mjerimin në disa fshatra të Veriut, ku banorët nuk janë në gjendje të paguajnë energjinë elektrike dhe, për pasojë kanë mbetur pa drita.
Errësira e bën Çipën të mendojë për prozat e Migjenit, dhe veçanërisht për Legjendën e Misrit, ku shekulli i 20-të quhet shekull i “apoteozës së misrit.”
Posted in Gjuhësi, tagged fjalët e huaja në shqipe, leksikografia, ligjërimi bisedor, orientalizmat, pastrimi i shqipes, purizmi on September 27, 2012 | 50 Comments »
Tema që hapëm para pak ditësh, për raportin mes përshkrimit dhe parashkrimit në gjuhësi dhe veçanërisht në leksikografi – ose në kriteret e zgjedhjes dhe paraqitjes së fjalëve në fjalorët – m’u kujtua sot, kur vura re, rastësisht, se fjalorët e shqipes, si ai drejtshkrimor në MS Word, ashtu edhe Fjalori i Shqipes së Sotme dhe disa fjalorë dygjuhësh që kam, nuk e pëlqejnë fjalën kinezçe, por rekomandojnë, tërthorazi, të përdoret kinezisht në vend të saj.
Tani, unë gjithë jetën nuk e kam përdorur ndonjëherë këtë kinezisht në ligjërimin e folur; sikurse nuk kam përdorur as koreanisht, bie fjala; dhe nuk kam dyshim se në regjistrin e folur mbizotëron forma kinezçe; mirëpo ja që qëndrimi “zyrtar” i leksikografëve paska qenë që këtë fjalë ta shpërfillin deri në atë pikë, sa ta lënë krejt jashtë fjalësit – unë do ta kisha futur, me shënimin bised., për ta orientuar përdoruesin e fjalorit, të paktën, për regjistrin.
Posted in Gjuhësi, Kulturë, tagged censorët, fjalët e huaja, gjuha shqipe në internet, huazimet, pastrimi i gjuhës, puristët, puristi, purizmi on June 28, 2012 | 9 Comments »
Gjuha shkon vërtet ku dhemb dhëmbi, sidomos kur dhëmbi është gjuha shqipe. Vëmendja që i kushtojmë shqipes është sa e ligjshme aq edhe e kuptueshme, për sa kohë gjuha paraqitet e lidhur pazgjidhshmërisht me identitetin tonë kombëtar. Me fjalë të tjera, kur flasim për gjuhën flasim për veten tonë, për të kaluarën, të tashmen e të ardhmen.
Posted in Gjuhësi, tagged angazhimi publik, fjalët e huaja, gjymtimi i mendimit, kultura e gjuhës, norma leksikore, pastrimi i gjuhës, pastrimi i shqipes, pasurimi i leksikut, politika gjuhësore, purizmi, redaktimi i teksteve on January 27, 2012 | 1 Comment »
Vitet e fundit, duket sikur interesi për çështje të gjuhës shqipe është gjallëruar, po të gjykosh nga reagimet dhe komentet e lexuesve në mediat dhe forumet e debatit në Internet. Në të vërtetë, pjesa më e madhe e diskutimeve sillen rreth ligjërimit të mediave, duke u bërë edhe vetë pjesë e atij ligjërimi e duke trashëguar të mirat dhe sidomos të këqijat e tij, në një kohë që elitat herë pas here i kthehen themeleve të standardit, por jo rrallë nga pikëvështrimi i një revanshizmi krahinor, që ndodh më tepër në sociologji sesa në gjuhësi, dhe që herë-herë merr ngjyra të ndezura lokaliste, siç e kemi zakon ne shqiptarët.
Posted in Gjuhësi, tagged anti-intelektualizmi, fjalët e huaja, huazimet, ksenofobia, mbingarkimi semantik, pastrimi i gjuhës, polisemia, purizmi on January 12, 2012 | 7 Comments »
Dëgjon shpesh të flitet për “pastrim dhe pasurim të gjuhës shqipe”, pa çka se në shprehjen vetë ka një kontradiktë, sa kohë që, në rastin më të mirë, pastrim-pasurimi e lë leksikun po aq të pasur sa ç’e ka gjetur: hiq finok e fut marraq të ëmbël; hiq çikore e fut radhiqe.
Më shpesh, siç e kemi parë, pastrimi e varfëron gjuhën, sepse fjalën e huaj e zëvendëson duke mbingarkuar, me kuptimin përkatës, një fjalë shqipe ekzistuese.
Për ta konfirmuar këtë, mjaft t’i hedhësh një sy fjalorit Për pastërtinë e gjuhës shqipe, me autorë Androkli Kostallari, Emil Lafe, Jani Thomai, Engjëll Angoni, botuar në Tiranë 1998, nga Akademia e Shkencave; i bazuar në rubrikën “Fjala shqipe në vend të fjalës së huaj”, të botuar në revistën “Gjuha jonë.”
Posted in Gjuhësi, Komunikim, tagged fjalët e huaja, huazimet, ligjërimi publik, purizmi, purizmi leksikor on January 9, 2012 | 21 Comments »
Në kolonën e vet te Panorama, Edmond Tupja ndalet sot në ligjërimin e TVSh-së, duke vajtuar, ndër të tjera, përdorimin e “huazimeve të panevojshme.”
Tema është me interes, edhe ngaqë i kam kushtuar jo pak shkrime në këtë blog dhe gjetiu.
Për fat të keq, Tupja gabon që te emërtimi “huazime të panevojshme” – meqë ato fjalë janë patjetër të nevojshme për ata që i kanë përdorur, edhe pse Tupes mund t’i duken të panevojshme.
Posted in Gjuhësi, tagged fjalët e huaja, leksiku i shqipes, pastrimi i gjuhës, pastrimi i leksikut, pasurimi i gjuhës, purizmi, purizmi leksikor on November 17, 2011 | 15 Comments »
Më thirrën sot paradite në një emision televiziv, për të folur për shqipen e sotme.
Edhe këtë herë, në bisedat me redaktoren e emisionit, m’u konfirmua bindja se shqiptarët, kur flasin për shqipen, shqetësohen se ajo po prishet, kryesisht për shkak të fjalëve të huaja që përdoren mbarë e mbrapsht, pa kriter.
Njëlloj si Frang Bardhi, që gati katërqind vjet më parë, vërente se shqipja “po bdaret e po bastardhohet…”
Posted in Humorr, tagged fjalët e huaja, ortografia, pastrimi i gjuhës, purizmi, shqipërimi i toponimeve, tabela, tabelat e dyqaneve, toponimia, zëvendësimi i fjalëve të huaja on August 27, 2011 |
Pas fushatës kundër regjistrimit të popullsisë, emrave të përveçëm me prejardhje të huaj dhe toponimeve jo shqiptare, Aleanca Bardhezi ka njoftuar se do të ndërmarrë një fushatë të ashpër kundër tabelave në Shqipëri që përmbajnë fjalë të huaja. (more…)
Posted in Gjuhësi, Totalitarizëm, tagged censura, fjalët e huaja, kalket, kontrolli gjuhësor, neologjia, neologjizmat, norma leksikore, purizmi on August 24, 2011 | 7 Comments »
Kush e ka kaluar rininë në Tiranë në vitet 1970-1980, do ta mbajë mend fjalën dyrrotak, e cila thuhej se do të zëvendësonte, një ditë prej ditësh, fjalën e huaj biçikletë; se kjo punë ishte vendosur nga gjuhëtarët dhe mbikëqyrësit dhe kujdestarët e shqipes, dhe se nuk mund të zhbëhej më.
Posted in Gjuhësi, Histori, tagged fjalët e huaja, huazimet, orientalizmat, pastrimi i leksikut, purizmi, turqizmat, zëvendësimi i fjalëve të huaja on August 10, 2011 | 27 Comments »
Në diskutimet rreth zëvendësimit të toponimisë “së huaj” në Shqipëri, sillet ndonjëherë, si kundërargument, trajtimi i suksesshëm i turqizmave nga kultura shqiptare, që nga Rilindja e këtej.
Kundërargumenti mund të formulohet kështu: nëse ne arritëm të pastrojmë turqizmat nga shqipja, duke i zëvendësuar me fjalë tonat, pse qenka e pamundur të ndërrojmë tani toponimet e huaja?
Posted in Gjuhësi, tagged fjalët e huaja, fjalët e reja, leksiku i shqipes, neologjia, neologjizmi, purizmi, shqipërimi, terminologjia on March 23, 2011 | 3 Comments »
Nga fillimi i javës që shkoi në Gazetën Zyrtare u bë i njohur vendimi i Komisionit të Përgjithshëm të Terminologjisë dhe Neologjisë për të emëruar me fjalët « rrasë » ose « pllakë » (përkatësisht tablette dhe ardoise) kompjuterin e sheshtë të firmës « Apple », të njohur me emrin « Ipad ».
Po aq sa ky lloj organizimi që vepron për të mos ia lënë rastësisë trysninë që ushtrohet mbi gjuhën interes paraqet edhe mekanizmi mediatik në prag të daljes në treg (shtator-tetor) të ribotimit të përvitshëm të një prej fjalorëve të njohur të gjuhës frënge, kur gazetat dhe Tv-të vihen në garë të fortë gjuetie për të zbuluar dhe paraqitur kush e kush më parë lexuesit të tyre hyrjet e reja të Fjalorit. Përgjithësisht është fjala për tre-katër deri në gjashtë fjalë të reja për të cilat flitet gjerësisht ku janë mbledhur si janë përdorur çfarë kuptimi kanë.
Posted in Gjuhësi, tagged fjalët e huaja, fjalët e rralla, leksiku, neologjizmat, norma leksikore, norma terminologjike, pastrimi i leksikut, pasurimi i leksikut, pasurimi i shqipes, purizmi, terminologjia, zëvendësimi i fjalëve të huaja on December 17, 2010 | 2 Comments »
 | Xha Xhai on TË ARDHUR E TË IKUR |
 | Relapso on RRETH KOLIQIT |
 | anonimi on RRETH KOLIQIT |
 | pifto on RRETH KOLIQIT |
 | Evdotea on TË ARDHUR E TË IKUR |
 | dr.paradoks on PROMETEU NË FARMACI |
 | Lulian Kodra on TË ARDHUR E TË IKUR |
 | Cyprinodon diabolis on RRETH KOLIQIT |
 | highlander on TË ARDHUR E TË IKUR |
 | xeno on TË ARDHUR E TË IKUR |
Shqipologji
