SHQIPJA E DRUNJTE (XII)

 
Çdo gjuhë ka rregullat e veta për t’i renditur fjalët në fjali, të cilat përcaktohen, në thelb, nga karakteristikat gramatikore të secilës gjuhë.
Duke thjeshtuar shumë, mund të themi se rregullat përcaktuese të rendit të fjalëve kanë të bëjnë, para së gjithash, me mënyrën si do të renditen në thënie kryefjala, kallëzuesi dhe kundrinat e ndryshme.

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (XI)

Folja jam në ndërtime të emërzuara
Folja jam në ndërtimet e emërzuara shfaqet si efekt anësor i këmbënguljes së folësve për t’i nisur fjalitë me emra prejfoljorë veprimi, duke qenë kjo e fundit veçori dalluese e shqipes së drunjtë.

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (X)

Nga të gjitha foljet e shqipes, jam është më e dobëta dhe ndeshet shpesh në ndërtime të plogëta, me emra veprimi, emra vepruesi ose mbiemra prejfoljorë; ose përdoret në vend të foljeve të tjera, me kuptim më të përcaktuar; prandaj edhe ligjërimi gjithnjë përfiton, në qoftë se bëjmë kujdes për ta mënjanuar.

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (IX)

 
Ndajfoljet janë pjesë delikate e ligjëratës, meqë duan të sillen me foljet siç sillen mbiemrat me emrat, por u mungon pasuria, përkulshmëria dhe pranueshmëria e mbiemrave.

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (VIII)

 
Shpesh shqipen e drunjtë e ndiejmë para edhe se të mund të tregojmë me gisht se çfarë pikërisht në thënie na e ka shkaktuar ndjesinë.
Natyrisht, këtu nuk kemi të bëjmë aq me një faktor të vetëm për t’u identifikuar dhe mënjanuar nëpërmjet një formule të lehtë, sesa me një mendësi shprehëse e cila trupëzohet në [...]

Read Full Post »

SHQIPJA E KRIMBUR

 
“Shekulli” i sotëm boton një dokument të rrallë të shqipes, të përgatitur nga studiues të UNYT-së, dokument i cili përbën një dëshmi unike të kësaj gjuhe siç do të flitet në të ardhmen e largët.

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (VII)

Shqipja e shkruar këto 100 vjetët e fundit është ndikuar shumë nga gjuhët neolatine, veçanërisht italishtja dhe frëngjishtja. Ky ndikim nuk ka qenë gjithnjë negativ, sepse shumë herë ka ndihmuar për të përpunuar struktura gjuhësore të përshtatshme për mendimin e nyjëtuar abstrakt; megjithatë, shumë herë të tjera është bërë shkak që në shqipe të futen [...]

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (VI)

 
Pleonazma
Pa u futur në hollësi semantike që nuk i interesojnë kujt përveç gjuhëtarëve, po mjaftohem të them se pleonazma krijohet atëherë kur përdorim disa fjalë për të shprehur diçka që mund ta shprehnim me një fjalë të vetme (ose, teknikisht, kur në një togfjalësh çfarëdo, elementi përcaktues rimerr një tregues kuptimor të elementit të përcaktuar.)

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (V)

Ky seksion u kushtohet shprehjeve parafjalore të panevojshme dhe mënyrave për t’i zëvendësuar.
Ndryshe nga parafjalët e zakonshme, shprehjet parafjalore përmbajnë edhe elemente emërore, të cilat me kohë e kanë humbur kuptimin dhe funksionet e tyre gramatikore, për t’u bërë pjesë e një grupi funksional të vetëm. Për shembull, shprehja parafjalore me anë përmban parafjalën me [...]

Read Full Post »

SHQIPJA E DRUNJTE (IV)

 
Drunjëzimi i shqipes shprehet veçanërisht nëpërmjet pranisë së fjalëve si çështje, problem, fakt, proces, gjë që nuk kanë ndonjë kuptim në vetvete, por vetëm përdoren në thënie për shkak të sintaksës së keqe, vesit të imitimit, ose thjesht pakujdesisë.

Read Full Post »